ویندوز ۱۱ امکانات زیادی برای مدیریت فایلها، شخصیسازی دسکتاپ و افزایش بهرهوری دارد، اما هنوز بعضی ابزارهای کاربردی روزمره را به شکل کامل ارائه نمیکند. در چنین شرایطی، نرمافزارهای رایگان میتوانند قابلیتهایی مانند مدیریت حرفهای رمزهای عبور، تحلیل فضای ذخیرهسازی، ویجتهای دسکتاپ، کنترل روشنایی مانیتور، تبدیل فایل و پیشنمایش سریع فایلها را به سیستم اضافه کنند.
البته برخی از این قابلیتها به شکل محدود در ویندوز یا ابزارهای مایکروسافت وجود دارند. به عنوان مثال، ویندوز ۱۱ دارای Credential Manager است و ابزارهایی مانند Storage Sense نیز برای مدیریت فضای ذخیرهسازی در اختیار کاربر قرار دارند، اما امکانات برنامههای تخصصی در بعضی کاربردها بسیار گستردهتر است.
در ادامه ۶ برنامه رایگان و کاربردی را معرفی میکنیم که میتوانند تجربه استفاده روزمره از ویندوز ۱۱ را بهتر کنند.
KeePassXC؛ یک مدیر رمز عبور رایگان برای ویندوز ۱۱
مدیریت رمزهای عبور یکی از نیازهای مهم کاربران امروزی است. ویندوز ابزار Credential Manager را برای نگهداری برخی اطلاعات ورود ارائه میکند و مرورگرها نیز قابلیت ذخیره رمز عبور دارند، اما اگر به یک مدیر رمز عبور اختصاصی با امکانات بیشتر نیاز دارید، KeePassXC گزینهای قابل توجه است.
KeePassXC یک نرمافزار رایگان و متنباز است که اطلاعات حسابها را در یک پایگاه داده رمزنگاریشده ذخیره میکند. پایگاه داده این برنامه با الگوریتمهایی مانند AES-256 یا Twofish رمزنگاری میشود و کاربر فقط باید یک رمز اصلی قدرتمند را به خاطر بسپارد.
یکی از مزیتهای مهم KeePassXC این است که اطلاعات شما به صورت پیشفرض در یک فایل رمزنگاریشده نگهداری میشود و اجباری برای پرداخت اشتراک ماهانه وجود ندارد. همچنین افزونه KeePassXC-Browser امکان پر کردن خودکار اطلاعات ورود در مرورگرهایی مانند گوگل کروم، فایرفاکس و مایکروسافت اج را فراهم میکند.
WizTree؛ سریعترین راه برای پیدا کردن فایلهای حجیم در ویندوز
یکی از مشکلات رایج در ویندوز ۱۱ پر شدن تدریجی حافظه داخلی است. ابزارهایی مانند Storage Sense میتوانند بخشی از فایلهای غیرضروری را پاک کنند، اما برای پیدا کردن دقیق فایلها و پوشههایی که بیشترین فضا را اشغال کردهاند، به ابزار تخصصیتری نیاز دارید.
WizTree یک تحلیلگر فضای ذخیرهسازی است که محتویات درایو را بررسی میکند و حجم اشغالشده توسط فایلها و پوشهها را به شکل مرتب و تصویری نمایش میدهد. این برنامه علاوه بر فهرست فایلها، از نمودار Treemap نیز استفاده میکند تا فایلهای حجیم با اندازه بصری بزرگتر مشخص شوند.
این قابلیت باعث میشود خیلی سریع متوجه شوید چه چیزی بخش بزرگی از حافظه SSD یا هارد را اشغال کرده است. نسخه فعلی WizTree در سال ۲۰۲۶ برای ویندوز عرضه شده و نسخه قابل حمل آن نیز بدون نیاز به نصب اجرا میشود.
اگر فضای ذخیرهسازی کامپیوتر شما مرتباً پر میشود، WizTree میتواند به جای جستوجوی دستی دهها پوشه، در مدت کوتاهی محل اصلی مصرف فضا را مشخص کند.
Rainmeter؛ ویجتهای حرفهای برای شخصیسازی دسکتاپ ویندوز ۱۱
مایکروسافت در ویندوز ۱۱ قابلیت Widgets را ارائه کرده است، اما این قابلیت بیشتر روی نمایش اطلاعات و محتوای آنلاین متمرکز است و آزادی عمل زیادی برای قرار دادن ابزارهای مختلف مستقیماً روی دسکتاپ ندارد.
Rainmeter رویکرد متفاوتی دارد. این نرمافزار رایگان و متنباز به شما اجازه میدهد ویجتهای مختلف را روی دسکتاپ قرار دهید و ظاهر و محل آنها را شخصیسازی کنید. این ویجتها میتوانند اطلاعاتی مانند میزان استفاده از پردازنده، رم، فضای ذخیرهسازی، وضعیت شبکه، ساعت، آبوهوا و کنترل پخش موسیقی را نمایش دهند.
Rainmeter به جای یک مجموعه ثابت از ابزارها، از Skin استفاده میکند. هر Skin میتواند ظاهر و قابلیتهای متفاوتی داشته باشد و هزاران Skin توسط جامعه کاربران ساخته شده است.
بنابراین اگر میخواهید دسکتاپ ویندوز ۱۱ علاوه بر ظاهر زیباتر، اطلاعات کاربردی را نیز در یک نگاه نمایش دهد، Rainmeter یکی از انعطافپذیرترین گزینههای رایگان محسوب میشود.
Twinkle Tray؛ کنترل روشنایی چند مانیتور از داخل ویندوز
کنترل روشنایی نمایشگرهای خارجی یکی از قابلیتهایی است که ویندوز ۱۱ هنوز به شکل یکپارچه برای تمام مانیتورها ارائه نمیکند. در بسیاری از سیستمهای دسکتاپ، کاربر برای تغییر روشنایی مانیتور باید از دکمهها یا جویاستیک فیزیکی خود نمایشگر استفاده کند.
Twinkle Tray این مشکل را برای مانیتورهای سازگار برطرف میکند. این برنامه یک کنترل روشنایی در System Tray ویندوز اضافه میکند و امکان تنظیم روشنایی یک یا چند نمایشگر را از داخل ویندوز فراهم میسازد.
این برنامه علاوه بر روشنایی میتواند در نمایشگرهای سازگار، تنظیماتی مانند کنتراست و صدا را نیز از طریق DDC/CI کنترل کند. امکان تعریف کلیدهای میانبر و تغییر خودکار روشنایی بر اساس ساعت روز نیز از دیگر قابلیتهای Twinkle Tray است.
البته عملکرد آن به سازگاری مانیتور و فعال بودن DDC/CI بستگی دارد. بعضی هابها، مبدلها یا نمایشگرهای خاص ممکن است تمام قابلیتهای کنترل نرمافزاری را پشتیبانی نکنند.
File Converter؛ تبدیل فایلها از منوی راستکلیک ویندوز ۱۱
تبدیل فرمت فایلها یکی از کارهای روزمرهای است که ویندوز ۱۱ برای بسیاری از فرمتها ابزار داخلی کاملی برای آن ندارد. ممکن است بخواهید یک تصویر PNG را به JPG یا WebP تبدیل کنید، یک فایل صوتی را به MP3 تغییر دهید یا چند فایل را به صورت همزمان به فرمت دیگری تبدیل کنید.
File Converter این فرایند را مستقیماً به منوی راستکلیک File Explorer اضافه میکند. پس از نصب برنامه، کافی است فایل موردنظر را انتخاب کنید و از منوی مربوط به File Converter فرمت خروجی را انتخاب کنید.
این برنامه متنباز و رایگان است و از طیف گستردهای از فرمتهای صوتی، ویدیویی، تصویری و اسناد پشتیبانی میکند. امکان ایجاد یا تغییر Presetهای تبدیل نیز وجود دارد تا گزینههای مورد استفاده خود را در منوی راستکلیک قرار دهید.
File Converter همچنین برای تبدیل گروهی فایلها کاربردی است و به همین دلیل برای کاربرانی که مرتباً با تصاویر، ویدیوها یا فایلهای صوتی سروکار دارند، میتواند بسیار کاربردیتر از تبدیل دستی هر فایل باشد.
QuickLook؛ پیشنمایش سریع فایلها با کلید Space در ویندوز ۱۱
یکی از قابلیتهای محبوب در مک، امکان انتخاب یک فایل و مشاهده سریع محتوای آن بدون باز کردن برنامه اصلی است. ویندوز ۱۱ در File Explorer قابلیت Thumbnail و Preview Pane دارد، اما تجربه آن همیشه برای مشاهده سریع انواع فایلها کافی نیست.
QuickLook همین ایده را با یک روش ساده به ویندوز میآورد. کافی است در File Explorer یک فایل را انتخاب کنید و کلید Space را بزنید تا پنجره پیشنمایش آن باز شود. این قابلیت برای مشاهده سریع تصاویر، اسناد، ویدیوها و برخی فایلهای دیگر کاربرد دارد.
مزیت اصلی QuickLook زمانی مشخص میشود که با پوشهای پر از فایلهای مشابه سروکار دارید. به جای باز کردن تکتک فایلها در برنامه اصلی، میتوانید آنها را یکی پس از دیگری انتخاب کرده و سریعاً محتوایشان را بررسی کنید.
البته مایکروسافت قابلیت مشابهی را در PowerToys با نام Peek ارائه کرده است. بنابراین اگر PowerToys روی سیستم شما نصب است و از Peek استفاده میکنید، ممکن است دیگر نیازی به نصب QuickLook نداشته باشید.
کدام یک از این برنامههای رایگان برای ویندوز ۱۱ کاربردیتر است؟
هرکدام از این برنامهها یک نیاز متفاوت را پوشش میدهند و لازم نیست همه آنها را روی کامپیوتر نصب کنید.
اگر مدیریت رمزهای عبور برایتان مهم است، KeePassXC گزینهای قدرتمند و متنباز است. برای پیدا کردن فایلهای حجیم و مدیریت فضای SSD یا هارد، WizTree انتخاب مناسبی است.
اگر میخواهید دسکتاپ خود را شخصیسازی کنید و اطلاعات سیستم را مستقیماً روی صفحه ببینید، Rainmeter ارزش امتحان کردن دارد. برای کنترل روشنایی چند مانیتور نیز Twinkle Tray یکی از کاربردیترین گزینهها است.
در صورتی که زیاد با تبدیل فرمت فایلها سروکار دارید، File Converter میتواند این فرایند را به یک عملیات ساده از منوی راستکلیک تبدیل کند. در نهایت، اگر پیشنمایش سریع فایلها برایتان اهمیت دارد، QuickLook تجربهای شبیه قابلیت Quick Look در مک را به ویندوز میآورد.
آیا نصب این برنامهها روی ویندوز ۱۱ ضروری است؟
خیر. این ابزارها جایگزین اجباری امکانات ویندوز نیستند و هرکدام برای رفع یک نیاز مشخص طراحی شدهاند. ویندوز ۱۱ در بسیاری از این زمینهها ابزار داخلی دارد، اما برنامههای تخصصی معمولاً امکانات بیشتری ارائه میکنند.
برای نمونه، File Explorer قابلیت Preview Pane دارد و PowerToys نیز ابزار Peek را ارائه میدهد. همچنین ویندوز ۱۱ قابلیت Widgets و چند ابزار داخلی برای مدیریت فضای ذخیرهسازی دارد. بنابراین بهتر است ابتدا ببینید قابلیت داخلی ویندوز نیاز شما را برطرف میکند یا خیر و سپس در صورت نیاز سراغ نرمافزار مناسب بروید.
سیارهی آیتی