قابلیت Search Indexing یا ایندکس جستجو در ویندوز یکی از فرایندهای پس‌زمینه‌ای است که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود. ویندوز با ایندکس کردن نام فایل‌ها، مسیرها و در برخی موارد محتوای فایل‌ها یک فهرست ایجاد می‌کند تا هنگام جستجو مجبور نباشد همه فایل‌ها را از ابتدا بررسی کند. به همین دلیل جستجوی فایل‌ها و برنامه‌ها معمولاً سریع‌تر انجام می‌شود.

در مقابل، ایجاد و به‌روزرسانی این فهرست کاملاً بدون هزینه نیست. ویندوز هنگام ایجاد یا تغییر فایل‌ها اطلاعات ایندکس را به‌روزرسانی می‌کند و این کار می‌تواند در برخی سیستم‌ها باعث مصرف CPU و حافظه یا فعالیت دیسک شود. شدت این مصرف به تعداد فایل‌ها، محل‌های تحت ایندکس و نوع سیستم بستگی دارد.

OpenAI در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ تجربه جدیدی با نام ChatGPT for Teens معرفی کرد که برای کاربران ۱۳ تا ۱۷ سال طراحی شده است. این نسخه همچنان بر پایه ChatGPT کار می‌کند اما ابزارهای آموزشی و محافظت‌های متناسب با سن را در تجربه کاربری قرار می‌دهد. اگر سیستم ChatGPT تشخیص دهد که کاربر زیر ۱۸ سال است یا خود کاربر اعلام کند که بین ۱۳ تا ۱۷ سال سن دارد، این تجربه به صورت خودکار برای حساب واجد شرایط فعال می‌شود.

هدف اصلی این تغییر فقط محدود کردن محتوا نیست. ChatGPT برای نوجوانان امکاناتی برای یادگیری مرحله‌به‌مرحله، تمرین و آزمون در اختیار کاربر قرار می‌دهد و در کنار آن والدین می‌توانند برخی تنظیمات مربوط به نحوه استفاده از ChatGPT را مدیریت کنند. قابلیت‌هایی مانند Study Mode، یادآوری تکالیف و Study Hours نیز برای کاهش استفاده صرفاً پاسخ‌محور و کمک به یادگیری طراحی شده‌اند.

آپدیت سپتامبر ۲۰۲۶ ویندوز ۱۱ چند قابلیت مهم برای شخصی‌سازی محیط دسکتاپ اضافه کرده است. در این آپدیت می‌توان جای Taskbar را تغییر داد و آن را به بالای صفحه منتقل کرد. امکان کوچک‌تر کردن Taskbar و تغییر اندازه Start نیز اضافه شده و Windows Search هم کنترل بیشتری برای حذف نتایج وب و پیشنهادهای Microsoft Store در اختیار کاربر قرار می‌دهد. این قابلیت‌ها برای Windows 11 نسخه‌های 24H2 و 25H2 در نظر گرفته شده‌اند و عرضه آن‌ها ممکن است به‌صورت تدریجی انجام شود.

تاچ پد لپ‌تاپ باید بتواند بین کلیک چپ و راست تفاوت بگذارد. اگر با لمس بخش‌های مختلف تاچ پد هر دو عملکرد یکسان هستند یا کلیک راست به‌درستی تشخیص داده نمی‌شود، مشکل می‌تواند از تنظیمات تاچ پد، ناحیه کلیک راست، درایور یا حتی خود سخت‌افزار باشد.

در ویندوز ۱۱ روش‌های مختلفی برای کنترل رفتار تاچ پد وجود دارد. همچنین در تاچ پدهای Precision امکان تنظیم محدوده کلیک راست وجود دارد و در نسخه‌های جدیدتر ویندوز ۱۱ گزینه‌ای برای تغییر اندازه این محدوده نیز به تنظیمات اضافه شده است.

اختلال در شبکه خانگی همیشه به معنی خراب بودن اینترنت یا مشکل در سرویس‌دهنده اینترنت نیست. گاهی سرعت دانلود و آپلود کاملاً طبیعی است اما باز شدن سایت‌ها با مکث‌های عجیب همراه می‌شود یا بعضی صفحات چند ثانیه دیرتر از حد انتظار بارگذاری می‌شوند. در چنین شرایطی DNS یکی از بخش‌هایی است که ارزش بررسی دارد.

DNS یا Domain Name System وظیفه دارد نام‌هایی مانند google.com را به آدرس‌های IP تبدیل کند تا دستگاه بتواند سرور مقصد را پیدا کند. این فرایند معمولاً بسیار سریع است و به همین دلیل ممکن است کاربر اصلاً متوجه آن نشود. با این حال اگر DNS به‌درستی کار نکند یا مسیر پردازش درخواست‌ها دچار تأخیر شود، اثر آن می‌تواند در باز شدن صفحات وب کاملاً محسوس باشد.

در سال‌های اخیر استفاده از DNS رمزگذاری‌شده مانند DNS over HTTPS یا DoH و DNS over TLS یا DoT برای افزایش حریم خصوصی رایج‌تر شده است. این فناوری‌ها مانع از مشاهده مستقیم محتوای درخواست‌های DNS توسط بسیاری از ناظران میان‌راهی می‌شوند. RFCهای مربوط به DoH و DoT نیز هدف اصلی این فناوری‌ها را افزایش حریم خصوصی و کاهش امکان شنود یا دستکاری درخواست‌های DNS عنوان می‌کنند.

اما رمزگذاری DNS همیشه به معنی افزایش سرعت نیست. در بعضی شبکه‌ها و به‌خصوص روی برخی مودمهای خانگی ضعیف، نحوه پیاده‌سازی DNS رمزگذاری‌شده می‌تواند باعث افزایش تأخیر یا مصرف منابع شود.

اگر Taskbar یا منوی استارت در ویندوز ۱۱ به کلیک‌ها پاسخ نمی‌دهد، مشکل می‌تواند از هنگ کردن Windows Explorer، خرابی فایل‌های سیستمی، آپدیت ناقص، درایور گرافیک یا حتی یک مشکل ساده در موس و کیبورد باشد. معمولاً می‌توان بدون نصب مجدد ویندوز این مشکل را برطرف کرد.

اگر برای پشتیبانی از کامپیوتر اعضای خانواده یا دسترسی به سیستم شخصی خود از راه دور به یک برنامه Remote Desktop نیاز دارید، RustDesk یکی از گزینه‌هایی است که ارزش بررسی دارد. این نرم‌افزار متن‌باز برای کنترل و دسترسی از راه دور طراحی شده و علاوه بر استفاده از زیرساخت عمومی RustDesk امکان راه‌اندازی سرور شخصی را نیز فراهم می‌کند.

RustDesk روی ویندوز ۱۱، ویندوز، مک‌او‌اس، لینوکس، اندروید و iOS در دسترس است و نسخه وب نیز دارد. در نسخه‌های دسکتاپ می‌توان از قابلیت‌هایی مانند کنترل موس و کیبورد، انتقال فایل، اشتراک‌گذاری کلیپ‌بورد، چند مانیتور، ضبط جلسه و اتصال مستقیم یا Relay استفاده کرد.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های RustDesk با بسیاری از ابزارهای Remote Desktop این است که نسخه Community یا Server OSS آن برای خودمیزبانی رایگان و متن‌باز است. در این حالت می‌توانید بخش زیرساخت ارتباطی را روی VPS، سرور خانگی یا سیستم دیگری که خودتان مدیریت می‌کنید اجرا کنید.

دستور rm برای حذف فایل‌ها و پوشه‌ها در لینوکس استفاده می‌شود و ترکیب گزینه‌های -r و -f می‌تواند بسیار خطرناک باشد. گزینه -r حذف بازگشتی پوشه و محتویات آن را فعال می‌کند و -f باعث می‌شود حذف بدون درخواست تأیید انجام شود.

به همین دلیل اجرای اشتباه این دستور با دسترسی root می‌تواند بخش بزرگی از سیستم را از بین ببرد. مهم‌ترین نکته این است که قبل از اجرای هر دستور حذف بازگشتی، مسیر مقصد را دقیق بررسی کنید.

Kopia یک ابزار متن‌باز برای بکاپ و بازیابی فایل‌ها در ویندوز ۱۱، مک‌او‌اس و لینوکس است که از رابط گرافیکی و خط فرمان پشتیبانی می‌کند. این برنامه به جای تهیه ایمیج کامل از سیستم، از فایل‌ها و پوشه‌های انتخابی Snapshot می‌سازد و آن‌ها را در یک Repository ذخیره می‌کند. بکاپ‌ها به صورت رمزگذاری‌شده ذخیره می‌شوند و قابلیت‌هایی مانند فشرده‌سازی و حذف داده‌های تکراری نیز در اختیار کاربر قرار دارد.

Hyper-V یکی از قابلیت‌های داخلی ویندوز است که امکان ساخت و اجرای ماشین مجازی را بدون نصب نرم‌افزارهایی مانند VirtualBox یا VMware فراهم می‌کند. این فناوری برای اجرای یک نسخه دوم از ویندوز، آزمایش نرم‌افزارهای ناشناخته، ساخت محیط آزمایشگاهی، بررسی تنظیمات مختلف و حتی اجرای سیستم‌عامل‌های دیگر کاربرد دارد.

برخلاف یک نرم‌افزار معمولی که در محیط ویندوز اجرا می‌شود، Hyper-V در لایه‌ای پایین‌تر از سیستم‌عامل قرار می‌گیرد و از قابلیت‌های مجازی‌سازی پردازنده برای ایجاد محیط‌های ایزوله استفاده می‌کند. مایکروسافت Hyper-V را یک Hypervisor از نوع Type 1 معرفی می‌کند و معماری آن شامل یک Root Partition و چند Child Partition برای ماشین‌های مجازی است.

اگر بخواهید فایل‌های حجیم را بین دو کامپیوتر منتقل کنید اما فلش یا هارد اکسترنال در اختیار نداشته باشید، استفاده از شبکه محلی می‌تواند راهکار مناسبی باشد. LAN Share یک ابزار متن‌باز برای انتقال مستقیم فایل و پوشه بین کامپیوترهای متصل به یک شبکه محلی است و برای انتقال به اینترنت یا فضای ابری نیاز ندارد. این برنامه با Qt ساخته شده و از ویندوز و لینوکس پشتیبانی می‌کند.

مزیت اصلی LAN Share سادگی آن است. کافی است برنامه روی هر دو کامپیوتر اجرا شود و هر دو دستگاه به یک شبکه Wi-Fi یا Ethernet متصل باشند. سپس دستگاه مقصد شناسایی می‌شود و می‌توانید فایل یا پوشه موردنظر را برای انتقال انتخاب کنید.

فایروال داخلی ویندوز ۱۱ برای بیشتر کاربران انتخاب مناسبی است و وظیفه اصلی آن یعنی فیلتر کردن ترافیک ورودی و خروجی و جلوگیری از دسترسی‌های غیرمجاز را انجام می‌دهد. ویندوز امکان کنترل دسترسی برنامه‌ها و پورت‌ها را نیز در اختیار کاربر می‌گذارد و برای استفاده معمول نیازی به نصب فایروال جداگانه نیست.

مشکل اصلی زمانی مشخص می‌شود که بخواهید بدانید کدام برنامه دقیقاً به چه مقصدی متصل شده است. ابزارهای داخلی ویندوز اطلاعات زیادی ارائه می‌کنند اما برای مشاهده ساده و روزمره ارتباطات برنامه‌ها طراحی نشده‌اند. Portmaster برای همین گروه از کاربران جذاب است؛ برنامه‌ای متن‌باز که علاوه بر فایروال، امکان مشاهده و کنترل جزئی‌تر ارتباطات شبکه را فراهم می‌کند.

فایروال ویندوز ۱۱ چه امکاناتی دارد؟

فایروال ویندوز بخشی از Windows Security است و می‌تواند ارتباطات را بر اساس برنامه و سرویس و آدرس IP و پورت کنترل کند. همچنین برای شبکه‌های عمومی و خصوصی تنظیمات جداگانه دارد و می‌توان برای برنامه‌های مورد اعتماد استثنا ایجاد کرد.

مسیر دسترسی:

در بیشتر مواقع بهتر است به جای خاموش کردن فایروال، فقط برنامه مورد اعتماد را به فهرست برنامه‌های مجاز اضافه کنید. مایکروسافت نیز باز کردن مستقیم پورت را پرریسک‌تر از مجاز کردن یک برنامه می‌داند؛ زیرا یک پورت باز می‌تواند سطح دسترسی بیشتری ایجاد کند.

Portmaster چیست و چه تفاوتی با فایروال ویندوز دارد؟

Portmaster یک فایروال برنامه‌محور متن‌باز است که برای ویندوز و لینوکس عرضه می‌شود. تمرکز اصلی آن فقط روی اجازه دادن یا مسدود کردن اتصال نیست؛ بلکه تلاش می‌کند ارتباطات برنامه‌ها را قابل مشاهده‌تر کند و برای هر برنامه تنظیمات جداگانه ارائه دهد.

یکی از مزیت‌های مهم آن این است که می‌توانید دسترسی اینترنتی یک برنامه را کاملاً قطع کنید یا فقط برخی انواع ارتباطات و مقصدها را محدود کنید. تنظیمات می‌توانند به‌صورت کلی یا برای یک برنامه خاص اعمال شوند؛ بنابراین مجبور نیستید برای حل مشکل یک نرم‌افزار، قوانین کل سیستم را تغییر دهید.

Network Monitor در Portmaster چگونه کار می‌کند؟

یکی از کاربردی‌ترین بخش‌های Portmaster، ابزار Network Monitor است. این قسمت ارتباطات شبکه برنامه‌ها را نمایش می‌دهد و امکان جست‌وجو و فیلتر کردن اتصال‌ها را فراهم می‌کند. در نتیجه می‌توانید ببینید یک برنامه چه ارتباطاتی برقرار کرده و کدام اتصال‌ها مسدود شده‌اند.

برای بررسی یک اتصال مشکوک نیز می‌توان اطلاعات مربوط به مقصد و برنامه و وضعیت اتصال را مشاهده کرد. این قابلیت به‌خصوص زمانی مفید است که یک نرم‌افزار بدون اطلاع کاربر با تعداد زیادی دامنه یا سرور ارتباط برقرار می‌کند.

Portmaster چگونه تبلیغات و ردیاب‌ها را مسدود می‌کند؟

Portmaster علاوه بر قابلیت فایروال، از فیلترهای مربوط به تبلیغات و ردیاب‌ها و میزبان‌های مخرب استفاده می‌کند. این فیلترها در سطح DNS اعمال می‌شوند و بنابراین محدود به مرورگر نیستند و می‌توانند روی ارتباطات سایر برنامه‌های سیستم نیز اثر بگذارند.

Portmaster همچنین درخواست‌های DNS را به‌صورت پیش‌فرض از DNS-over-TLS عبور می‌دهد تا درخواست‌های DNS به شکل ساده و بدون رمزنگاری در شبکه منتقل نشوند. البته این قابلیت به معنی ناشناس شدن کامل فعالیت اینترنتی نیست و نباید آن را با VPN یکسان دانست.

آیا Portmaster رایگان است؟

قابلیت‌های اصلی Portmaster مانند فایروال برنامه‌ها و کنترل اتصال‌ها و فیلتر DNS در نسخه رایگان ارائه می‌شوند. نسخه‌های پولی امکانات بیشتری برای بررسی و تحلیل شبکه و همچنین Safing Privacy Network ارائه می‌کنند.

بنابراین برای کاربری که فقط می‌خواهد ارتباطات برنامه‌های ویندوز را مشاهده کند و دسترسی نرم‌افزارهای خاص را محدود کند، نسخه رایگان می‌تواند کافی باشد.

معایب و محدودیت‌های Portmaster چیست؟

Portmaster کنترل بسیار بیشتری نسبت به فایروال ساده ویندوز ارائه می‌دهد اما همین موضوع می‌تواند برای برخی کاربران پیچیده باشد. مسدود شدن یک اتصال ضروری ممکن است باعث شود یک برنامه یا سرویس به درستی کار نکند و در چنین شرایطی باید مشخص کنید کدام ارتباط را باید مجاز کنید.

همچنین Portmaster تمام مشکلات مربوط به تبلیغات مرورگر را حل نمی‌کند. طبق مستندات رسمی آن، استفاده همزمان از یک مسدودکننده تبلیغات مرورگر مانند uBlock Origin می‌تواند کنترل دقیق‌تری روی مواردی مانند کوکی‌ها و JavaScript و محتوای صفحات ایجاد کند.

Portmaster برای چه کاربرانی مناسب است؟

اگر فقط یک فایروال بی‌دردسر می‌خواهید و علاقه‌ای به بررسی ارتباطات شبکه ندارید، Windows Firewall برایتان کافی است. اما اگر می‌خواهید بدانید برنامه‌های نصب‌شده روی کامپیوتر به کجا متصل می‌شوند و بتوانید دسترسی اینترنتی هر برنامه را جداگانه کنترل کنید، Portmaster گزینه قدرتمندتری است.

مهم‌ترین مزیت Portmaster ترکیب فایروال برنامه‌محور و Network Monitor و فیلتر DNS و مسدودسازی تبلیغات و ردیاب‌ها در یک ابزار است. از طرف دیگر، رایگان و متن‌باز بودن قابلیت‌های اصلی آن باعث می‌شود برای کاربرانی که کنترل بیشتری روی شبکه می‌خواهند، گزینه قابل توجهی باشد.

منابع

• Microsoft Support — Windows Firewall و Firewall & network protection
• Microsoft Learn — Windows Firewall Overview
• Safing — Portmaster
• Safing — Portmaster Features
• Safing — Portmaster Pricing و قابلیت‌های نسخه‌های مختلف
• Safing — Portmaster Support و FAQ
• Safing — Split Tunneling در Portmaster ۲.۲.۱

فایروال ویندوز 11, بهترین فایروال ویندوز, فایروال ویندوز, Portmaster, فایروال Portmaster, فایروال رایگان, فایروال متن باز, کنترل اینترنت برنامه ها, کنترل ترافیک ویندوز, مسدود کردن اینترنت برنامه ها, Network Monitor, امنیت ویندوز 11, Windows Firewall, DNS امن, مسدود کردن تبلیغات, مسدود کردن ردیاب, VPN ویندوز, حریم خصوصی ویندوز, مانیتور شبکه, امنیت کامپیوتر

متادیسکریپشن:

Portmaster یک فایروال رایگان و متن‌باز برای ویندوز است که امکان مشاهده و کنترل ارتباطات برنامه‌ها و مسدود کردن ترافیک ناخواسته و ردیاب‌ها را فراهم می‌کند.

عنوان سئو:

بهترین فایروال برای ویندوز ۱۱؛ بررسی Portmaster و کنترل ترافیک برنامه‌ها