معرفی ۶ برنامه مفید، رایگان و متن‌باز ویندوز که کمتر شناخته شده‌اند اما بسیار کاربردی هستند

من شخصاً علاقه زیادی به اپلیکیشن‌های متن‌باز دارم و در ویندوز هم کمبود چنین برنامه‌هایی احساس نمی‌شود. بااین‌حال، همه آن‌ها به یک اندازه مورد توجه قرار نمی‌گیرند. احتمالاً نام برنامه‌هایی مانند LocalSend و Ditto و ShareX و PowerToys و Bitwarden را شنیده‌اید، اما تعداد زیادی ابزار کاربردی دیگر نیز وجود دارند که کمتر شناخته شده‌اند. بعضی از این برنامه‌ها نه‌تنها چیزی از گزینه‌های مشهور کم ندارند، بلکه در برخی زمینه‌ها حتی عملکرد بهتری ارائه می‌دهند.

در ادامه با ۶ ابزار کمترشناخته‌شده آشنا می‌شویم که می‌توانند تجربه استفاده روزمره از ویندوز را بهبود دهند.

Scolect

به‌سادگی میزان بهره‌وری خود را بررسی کنید

کامپیوتر شما می‌تواند یک ابزار قدرتمند برای بهره‌وری باشد، اما ویندوز به‌صورت پیش‌فرض راه مناسبی برای اندازه‌گیری میزان استفاده شما از برنامه‌ها و زمانی که صرف کارهای مختلف می‌کنید ارائه نمی‌دهد. برخلاف گوشی‌های هوشمند، قابلیت جامعی برای مشاهده زمان استفاده از برنامه‌ها وجود ندارد تا مشخص شود بیشتر وقت خود را صرف چه نرم‌افزاری کرده‌اید.

Scolect ابزاری رایگان است که این خلأ را برطرف می‌کند. این برنامه در پس‌زمینه اجرا می‌شود و برنامه‌هایی را که استفاده می‌کنید و مدت زمان استفاده از هرکدام را ثبت می‌کند. می‌توانید برنامه‌ها را در دسته‌های بهره‌ور و غیربهره‌ور قرار دهید و در پایان روز یا هفته، گزارشی از نحوه استفاده خود مشاهده کنید.

Scolect همچنین گزارش‌هایی ارائه می‌دهد که با یک نگاه، تصویری کلی از مدت زمان استفاده روزانه از کامپیوتر و میزان بهره‌وری شما نشان می‌دهند. حتی می‌توانید برای برنامه‌های مختلف محدودیت زمانی تعیین کنید یا برای میزان استفاده روزانه از کامپیوتر هشدار تنظیم کنید.

نکته مهم این است که تمام این اطلاعات به‌صورت محلی ذخیره می‌شوند و برای استفاده از برنامه نیازی به پرداخت اشتراک ندارید. این قابلیتی است که انتظار می‌رود به‌صورت پیش‌فرض در ویندوز وجود داشته باشد، اما در حال حاضر چنین ابزاری در اختیار کاربران قرار نگرفته است.

برای افرادی که می‌خواهند عادت‌های استفاده از کامپیوتر خود را بهتر بشناسند، چنین ابزارهایی می‌توانند دید دقیق‌تری از زمان صرف‌شده برای کار، سرگرمی و شبکه‌های اجتماعی ارائه کنند؛ بدون اینکه اطلاعات فعالیت کاربر الزاماً به سرورهای یک شرکت ارسال شود.

Franz

همه پیام‌رسان‌ها و سرویس‌های ارتباطی را در یکجا داشته باشید

ارتباط با دیگران بخش مهمی از زندگی دیجیتال است؛ اما وقتی برای صحبت با افراد مختلف مجبور باشید بین چندین اپلیکیشن جابه‌جا شوید، شرایط خیلی زود خسته‌کننده می‌شود. واتساپ برای خانواده، Slack برای کار، Gmail برای ایمیل و سرویس‌های دیگری که هرکدام پنجره جداگانه‌ای دارند. علاوه بر این، باید این برنامه‌ها را در پس‌زمینه باز نگه دارید تا هیچ اعلانی را از دست ندهید.

Franz این مشکل را با گردآوری سرویس‌هایی مانند WhatsApp و Slack و Telegram و Discord و Gmail و Outlook و بیش از ۷۰ سرویس دیگر در یک برنامه برطرف می‌کند. در نتیجه، همه‌چیز در یک پنجره قرار می‌گیرد و دیگر نیازی نیست برای بررسی پیام‌ها بین چندین برنامه با Alt + Tab جابه‌جا شوید.

Franz رابط کاربری ساده‌ای دارد و استفاده از آن نیز دشوار نیست. چنین برنامه‌هایی به‌خصوص برای کاربرانی که هم‌زمان از چند پیام‌رسان و سرویس ارتباطی استفاده می‌کنند، می‌توانند تعداد پنجره‌های باز روی دسکتاپ را به شکل محسوسی کاهش دهند.

البته یک نکته مهم وجود دارد: Franz کاملاً رایگان نیست. نسخه رایگان امکان اجرای سه سرویس پیام‌رسانی را فراهم می‌کند و اگر به سرویس‌های بیشتری نیاز داشته باشید، می‌توانید با پرداخت ۵ دلار در ماه از امکانات بیشتر استفاده کنید.

YASB منوی بالای صفحه شبیه مک بوک

نوار وضعیت بالایی که ویندوز هرگز نساخت

YASB یا Yet Another Status Bar یک برنامه رایگان و متن‌باز است که یک نوار وضعیت قابل تنظیم به بخش بالایی دسکتاپ ویندوز اضافه می‌کند. نسخه فعلی پروژه که با نام YASB Reborn شناخته می‌شود، با پایتون توسعه یافته و از مجموعه بزرگی از ویجت‌ها، پوسته‌ها و گزینه‌های شخصی‌سازی پشتیبانی می‌کند.

این برنامه به‌صورت پیش‌فرض می‌تواند نام پنجره فعال، ساعت، تعداد اعلان‌ها و میزان صدای سیستم را نمایش دهد و گزینه‌هایی برای خاموش کردن، راه‌اندازی مجدد، Sleep وHibernate و خروج از حساب کاربری در اختیار شما قرار دهد.

اما جذابیت اصلی YASB زمانی مشخص می‌شود که ویجت‌های مختلف آن را فعال کنید. برای مثال، می‌توانید میزان استفاده از پردازنده و رم، وضعیت شبکه، آب‌وهوا، پخش‌کننده موسیقی و اطلاعات مربوط به باتری را مستقیماً در نوار وضعیت مشاهده کنید. نسخه فعلی حتی ویجت‌هایی برای نمایش وضعیت GitHub، دسکتاپ‌های مجازی، ترافیک شبکه، Power Plan و Quick Launch دارد.

امکان شخصی‌سازی ظاهر نیز یکی از نقاط قوت YASB است. می‌توانید از تم‌های مختلف استفاده کنید و ظاهر نوار را با طراحی دسکتاپ و تصویر پس‌زمینه خود هماهنگ کنید. برای کاربران علاقه‌مند به مدیریت پنجره‌ها نیز پشتیبانی از ابزارهایی مانند GlazeWM و Komorebi قابلیت مهمی محسوب می‌شود.

YASB حتی می‌تواند نقش جایگزینی شخصی‌سازی‌شده برای برخی بخش‌های نوار وظیفه ویندوز را ایفا کند. برای نمونه، ویجت Taskbar آن امکان نمایش برنامه‌های در حال اجرا را در همان نوار فراهم می‌کند.

بنابراین اگر از محدودیت‌های نوار وظیفه ویندوز خسته شده‌اید و به دنبال یک محیط دسکتاپ متفاوت و اطلاعاتی‌تر هستید، YASB ارزش امتحان کردن را دارد.

FluentCleaner

فایل‌های اضافی را در چند ثانیه پاک کنید

هرچقدر هم با دقت از ویندوز استفاده کنید، فایل‌های موقت، کش مرورگرها، لاگ‌ها و سایر داده‌های اضافی به‌مرور روی حافظه ذخیره‌سازی جمع می‌شوند. استفاده از ابزارهای پاک‌سازی می‌تواند برای مدیریت این فایل‌ها مفید باشد؛ به‌خصوص اگر نمی‌خواهید برای هر نوع فایل به‌صورت دستی وارد چندین بخش مختلف ویندوز شوید.

FluentCleaner در GitHub ابزاری متن‌باز برای همین کار است. این برنامه می‌تواند فایل‌های اضافی، داده‌های کش، فایل‌های موقت، بقایای مرورگرها و سایر داده‌های غیرضروری را شناسایی و پاک کند. طبق مستندات پروژه، تمرکز آن روی مواردی مانند فایل‌های موقت، کش مرورگر، کش برنامه‌ها و کش Shaderها است و عمداً از قابلیت‌هایی مانند پاک‌سازی رجیستری که می‌تواند ریسک بیشتری داشته باشد، فاصله گرفته است.

FluentCleaner ابتدا کامپیوتر را اسکن می‌کند و پیش از حذف فایل‌ها به شما اجازه می‌دهد موارد شناسایی‌شده را بررسی کنید. این رویکرد باعث می‌شود کنترل بیشتری روی اطلاعاتی که قرار است حذف شوند داشته باشید.

یکی از مزیت‌های مهم آن نسبت به بسیاری از ابزارهای مشابه، نداشتن تبلیغات، ردیاب‌ها و پیشنهادهای مزاحم برای خرید نسخه پولی است. نسخه اصلی FluentCleaner با WinUI 3 ساخته شده و ظاهر آن با طراحی مدرن ویندوز 11 هماهنگی خوبی دارد. همچنین نسخه Classic برای سیستم‌هایی که به نسخه سبک‌تر و کم‌حجم‌تر نیاز دارند ارائه شده است.

Windows 11 Context Menu Manager

منوی کلیک راست ویندوز را خلوت کنید

منوی کلیک راست ویندوز 11 یکی از بخش‌هایی است که بسیاری از کاربران را آزار می‌دهد. این منو در برخی شرایط بیش از حد شلوغ است و حتی بخشی از گزینه‌های موردنیاز کاربر پشت گزینه Show more options قرار گرفته‌اند.

Windows 11 Context Menu Manager ابزار ساده‌ای است که تنها یک کار انجام می‌دهد: حذف گزینه‌های ناخواسته از منوی کلیک راست.

برای این کار نیازی به ویرایش فایل‌های رجیستری یا تغییر دستی تنظیمات پیچیده ندارید. کافی است برنامه را باز کنید و گزینه‌هایی را که نمی‌خواهید در منوی کلیک راست ببینید، غیرفعال کنید. برای مثال، می‌توانید گزینه‌های مربوط به OneDrive و Adobe Acrobat و Copilot و Photos و سایر برنامه‌ها را حذف کنید.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تعداد زیادی برنامه روی ویندوز نصب کرده باشید. برخی برنامه‌ها هنگام نصب، گزینه‌های مختلفی به منوی کلیک راست اضافه می‌کنند و در نهایت این منو می‌تواند بسیار شلوغ شود. یک ابزار اختصاصی مانند Context Menu Manager راه ساده‌تری برای مدیریت این گزینه‌ها در اختیار شما قرار می‌دهد.

TrafficMonitor

نوار وظیفه ویندوز باید سرعت اینترنت شما را نمایش دهد

مایکروسافت اخیراً گزینه‌ای برای اجرای تست سرعت اینترنت از طریق نوار وظیفه ویندوز اضافه کرده است، اما اگر آن را امتحان کرده باشید، احتمالاً متوجه محدودیت‌هایش شده‌اید. با انتخاب این گزینه، تست سرعت در Bing باز می‌شود و امکان شخصی‌سازی قابل‌توجهی برای آن وجود ندارد.

به همین دلیل، من ترجیح می‌دهم از TrafficMonitor استفاده کنم. این برنامه ساده، سرعت لحظه‌ای دانلود و آپلود را مستقیماً روی نوار وظیفه نمایش می‌دهد.

TrafficMonitor فقط به سرعت اینترنت محدود نمی‌شود. می‌توانید آن را طوری تنظیم کنید که اطلاعاتی مانند میزان استفاده از CPU و RAM، دمای پردازنده و حجم کلی ترافیک شبکه را نیز نمایش دهد. این اطلاعات برای کاربرانی که می‌خواهند بدون باز کردن Task Manager یا ابزارهای مانیتورینگ جداگانه وضعیت سیستم را زیر نظر داشته باشند، بسیار کاربردی است.

ویجت برنامه نیز قابل شخصی‌سازی است. می‌توانید فونت و ظاهر آن را تغییر دهید، از تم‌های مختلف استفاده کنید یا ویجت را به یک پنجره شناور تبدیل کنید که روی سایر برنامه‌ها نمایش داده شود.

TrafficMonitor همچنین امکان ذخیره اطلاعات مربوط به ترافیک شبکه در طول زمان را دارد. به این ترتیب می‌توانید میزان مصرف اینترنت خود را در بازه‌های مختلف بررسی کنید و در صورت نیاز، الگوی مصرف شبکه را بهتر بشناسید.

چرا این ابزارهای کوچک ارزش امتحان کردن دارند؟

مزیت اصلی چنین برنامه‌هایی این است که هرکدام یک مشکل مشخص در ویندوز را هدف قرار می‌دهند. Scolect برای بررسی بهره‌وری، Franz برای مدیریت سرویس‌های ارتباطی، YASB برای شخصی‌سازی دسکتاپ، FluentCleaner برای پاک‌سازی فایل‌های اضافی، Context Menu Manager برای خلوت کردن منوی کلیک راست و TrafficMonitor برای نمایش اطلاعات شبکه طراحی شده‌اند.

همه این ابزارها قرار نیست جایگزین قابلیت‌های اصلی ویندوز شوند؛ در عوض، بخش‌هایی را تکمیل می‌کنند که سیستم‌عامل مایکروسافت هنوز امکانات کافی برای آن‌ها ارائه نمی‌دهد. به همین دلیل، اگر از کاربران ویندوز هستید و به ابزارهای سبک و کاربردی علاقه دارید، ارزش دارد چند مورد از آن‌ها را امتحان کنید.

‌سیاره‌ی آی‌تی