پریز هوشمند یکی از راه‌های کم‌هزینه برای کنترل وسایل برقی قدیمی است. با استفاده از آن می‌توانید برق دستگاه را از راه دور قطع و وصل کنید، زمان روشن و خاموش شدن را تنظیم کنید و در بعضی مدل‌ها میزان مصرف برق را ببینید. با اضافه کردن سنسورهای دما، رطوبت یا حضور افراد نیز می‌توان کنترل وسایل را به شرایط محیط وابسته کرد.
با این حال، پریز هوشمند فقط جریان برق را کنترل می‌کند و نمی‌تواند دکمه دستگاه را فشار دهد یا پیچ تنظیم آن را بچرخاند. بنابراین، پیش از استفاده باید بررسی کنید که دستگاه پس از قطع و وصل برق به‌درستی و به شکل ایمن راه‌اندازی می‌شود یا خیر.
کدام وسایل برقی قدیمی با پریز هوشمند سازگار هستند؟
وسایلی که کلید مکانیکی دارند یا پس از وصل شدن برق به‌صورت خودکار کارشان را از سر می‌گیرند، معمولاً گزینه‌های مناسب‌تری هستند. پنکه‌های دارای پیچ تنظیم، برخی رطوبت‌سازها، تصفیه‌کننده‌های هوا و بعضی قهوه‌سازهای ساده می‌توانند با این روش کنترل شوند.
برای بررسی سازگاری، دستگاه را از برق بکشید و دوباره وصل کنید. اگر برای شروع کار لازم است دکمه‌ای الکترونیکی را فشار دهید، احتمال دارد پریز هوشمند نتواند دستگاه را روشن کند. همچنین باید ظرفیت الکتریکی پریز و نوع بار قابل پشتیبانی آن را با مشخصات دستگاه مطابقت دهید؛ توان اسمی بالا به‌تنهایی به معنای سازگاری با موتور یا کمپرسور نیست.
کنترل کولر گازی با پریز هوشمند و نکات ایمنی
کنترل خودکار کولر گازی می‌تواند کاربردی باشد؛ برای مثال، سیستم می‌تواند در صورت افزایش دمای اتاق واکنش نشان دهد یا هنگام خالی بودن خانه، سرمایش را متوقف کند. با این حال، کولر گازی به دلیل داشتن کمپرسور، بار الکتریکی حساسی محسوب می‌شود و هنگام راه‌اندازی ممکن است جریان زیادی مصرف کند.
کولر گازی را بدون بررسی مشخصات فنی به پریز هوشمند وصل نکنید. بسیاری از پریزهای هوشمند برای وسایل پرمصرف موتوری طراحی نشده‌اند. ظرفیت رله، جریان مجاز، محدودیت بار القایی و دستورالعمل سازنده باید بررسی شود. اگر ظرفیت مناسب نیست، از کنترلر تخصصی و سازگار با کولر استفاده کنید.
نکته دیگر، رفتار کولر پس از بازگشت برق است. بعضی دستگاه‌ها به‌صورت خودکار سرمایش را از سر می‌گیرند، اما بعضی دیگر در حالت آماده‌به‌کار باقی می‌مانند و به فرمان جداگانه نیاز دارند. قابلیت‌های حفاظتی کولر را نیز نباید با خودکارسازی غیراصولی دور زد.
هوشمند کردن پنکه قدیمی با زمان‌بندی و سنسور حضور
پنکه‌ای با کلید چرخشی مکانیکی می‌تواند گزینه مناسبی برای شروع باشد. ابتدا پیچ سرعت را روی حالت دلخواه قرار دهید و مطمئن شوید پنکه پس از وصل مجدد برق روشن می‌شود. سپس می‌توانید زمان‌بندی مشخصی برای کارکرد آن تنظیم کنید یا روشن و خاموش شدن را به حضور افراد در اتاق وابسته سازید.
به عنوان مثال، پنکه اتاق خواب می‌تواند در ساعت مشخصی خاموش شود یا پنکه اتاق کار فقط هنگام حضور افراد روشن بماند. اگر پریز قابلیت پایش انرژی داشته باشد، بررسی تغییرات مصرف برق می‌تواند به شناسایی تغییر وضعیت دستگاه کمک کند؛ با این حال، افزایش یا کاهش مصرف به‌تنهایی نشانه قطعی خرابی نیست.
از آنجا که پنکه دارای موتور است، باید محدودیت بار موتوری پریز را نیز بررسی کنید. اگر سازنده اتصال پنکه را مجاز ندانسته باشد، از این روش استفاده نکنید.
تنظیم رطوبت‌ساز با سنسور رطوبت و پریز هوشمند
اگر رطوبت‌ساز کلید مکانیکی دارد و پس از وصل برق به‌طور خودکار شروع به کار می‌کند، می‌توانید آن را به یک سنسور مستقل رطوبت متصل کنید. به عنوان مثال، سیستم می‌تواند در رطوبت نسبی کمتر از ۳۲ درصد دستگاه را روشن کند و در ۴۵ درصد خاموش کند. فاصله میان آستانه روشن و خاموش شدن، از قطع و وصل شدن مکرر دستگاه در اطراف یک مقدار ثابت جلوگیری می‌کند.
این اعداد نمونه‌ای از تنظیم خودکار هستند و برای تمام خانه‌ها یا شرایط آب‌وهوایی مناسب نیستند. در بسیاری از خانه‌ها، حفظ رطوبت نسبی در محدوده تقریبی ۳۰ تا ۵۰ درصد می‌تواند هدف مناسبی باشد؛ اما شرایط ساختمان و توصیه‌های مربوط به دستگاه نیز اهمیت دارند.
پریز هوشمند به‌تنهایی نمی‌تواند خالی شدن مخزن آب یا کثیف شدن آن را تشخیص دهد. محافظ کمبود آب را فعال نگه دارید، مانع رسیدن بخار و قطرات آب به پریز شوید و مخزن را طبق دستورالعمل سازنده تمیز کنید.
کنترل تصفیه‌کننده هوا با سنسور کیفیت هوا
با ترکیب تصفیه‌کننده هوا، پریز هوشمند و سنسور مستقل ذرات معلق می‌توان روشن شدن دستگاه را به کیفیت هوا وابسته کرد. برای مثال، پس از آشپزی یا نظافت، افزایش ذرات معلق می‌تواند باعث روشن شدن تصفیه‌کننده شود و پس از کاهش میزان ذرات، سیستم آن را خاموش کند.
این روش به دو شرط مهم وابسته است: تصفیه‌کننده باید پس از وصل شدن برق به حالت کار برگردد و سنسور نیز باید با سیستم خودکارسازی سازگار باشد. اگر تصفیه‌کننده پس از قطع برق خاموش باقی بماند، پریز هوشمند به‌تنهایی قادر به فشردن دکمه روشن کردن آن نیست.
تصفیه‌کننده هوا می‌تواند به کاهش برخی آلاینده‌های داخل خانه کمک کند، اما جایگزین حذف منبع آلودگی و تهویه مناسب نیست. همچنین اطلاعات مصرف برق می‌تواند برای تخمین هزینه کارکرد مفید باشد، ولی وضعیت واقعی فیلتر را مشخص نمی‌کند؛ برای بررسی فیلتر باید به نشانگر دستگاه و برنامه نگهداری سازنده توجه کنید.
روشن کردن خودکار قهوه‌ساز قدیمی پیش از بیدار شدن
بعضی قهوه‌سازهای ساده با کلید فیزیکی کار می‌کنند و در صورت مجاز بودن از طرف سازنده، می‌توانند با زمان‌بندی پریز هوشمند روشن شوند. در این حالت، آب و قهوه را از شب قبل آماده می‌کنید، کلید دستگاه را در وضعیت مناسب قرار می‌دهید و زمان وصل شدن برق را برای صبح تنظیم می‌کنید.
اگر دستگاه صفحه گرم‌کن دارد، زمان خاموش شدن خودکار را نیز در نظر بگیرید تا برای مدت طولانی روشن نماند. پیش از استفاده، دفترچه راهنما را بررسی کنید و مطمئن شوید که کارکرد زمان‌بندی‌شده برای دستگاه مجاز است.
قهوه‌ساز باید سالم، تمیز و به‌اندازه کافی پر شده باشد. هرگز دستگاه خالی یا معیوب را از راه دور روشن نکنید و پریز هوشمند را جایگزین محافظ حرارتی داخلی دستگاه ندانید. قهوه‌سازهایی که برای شروع دم‌آوری به فشردن دکمه الکترونیکی نیاز دارند، معمولاً فقط با وصل شدن برق شروع به کار نمی‌کنند.
ساخت خودکارسازی خانه با سنسورها و Home Assistant
زمان‌بندی ساده برای کنترل بسیاری از وسایل کافی است، اما سنسورها امکان واکنش به شرایط واقعی محیط را فراهم می‌کنند. سنسور دما، رطوبت، کیفیت هوا و حضور افراد می‌تواند اطلاعات لازم را برای روشن یا خاموش کردن دستگاه در اختیار سیستم خانه هوشمند قرار دهد.
با استفاده از Home Assistant و پریزهای سازگار می‌توانید خودکارسازی‌های مختلفی بسازید و در صورت پشتیبانی پریز، اطلاعات مصرف انرژی را در داشبورد ببینید. برای مثال، رطوبت‌ساز می‌تواند بر اساس رطوبت اتاق کنترل شود و پنکه با توجه به زمان یا حضور افراد روشن بماند.
برای جلوگیری از عملکرد نامناسب، بهتر است برای روشن و خاموش شدن آستانه‌های جداگانه تعریف کنید، وضعیت دستگاه پس از بازگشت برق را آزمایش کنید و قابلیت‌های حفاظتی داخلی آن را حفظ کنید. سازگاری پریز با شبکه بی‌سیم یا سیستم خانه هوشمند نیز باید پیش از خرید بررسی شود.
سیاره‌ی آی‌تی