اگر چراغ هشدار فشار باد لاستیک خودروی شما روشن شده و حتی بعد از باد کردن لاستیکها همچنان خاموش نمیشود، لزوماً به این معنی نیست که مشکلی جدی در خودرو وجود دارد. در بسیاری از موارد، سیستم پایش فشار باد لاستیک یا TPMS بعد از تغییر فشار، تعویض لاستیک یا جابهجایی چرخها نیاز به تنظیم مجدد دارد.
سیستم TPMS یکی از تجهیزات مهم ایمنی خودروهای امروزی است که وظیفه دارد کاهش فشار باد لاستیکها را به راننده اطلاع دهد. در آمریکا نیز طبق قانون TREAD که در نوامبر سال ۲۰۰۰ تصویب شد، از سال ۲۰۰۷ وجود سیستم پایش فشار باد لاستیک در خودروهای فروختهشده در این کشور الزامی شده است.
البته جالب است بدانید که ریشه این فناوری به یک خودروی معمولی برنمیگردد. پورشه 959، یک سوپراسپرت آلمانی که در سال ۱۹۸۶ معرفی شد، یکی از نخستین خودروهایی بود که از فناوری پایش فشار باد لاستیک استفاده کرد؛ خودرویی که در ابتدا حتی برای تردد معمولی در جادههای آمریکا نیز مجوز نداشت.
با وجود اینکه نزدیک به دو دهه از اجباری شدن TPMS میگذرد، این سیستم هنوز برای بسیاری از رانندگان و مالکان خودرو کمی گیجکننده است. یکی از دلایل اصلی هم این است که روش ریست چراغ فشار باد لاستیک در همه خودروها یکسان نیست.
به عنوان مثال، بعد از نصب لاستیکهای جدید یا جابهجایی چرخها، ممکن است لازم باشد سیستم TPMS دوباره تنظیم شود. نکته مهم اینجاست که روش انجام این کار به برند، مدل و حتی سال ساخت خودرو بستگی دارد.
سیستم TPMS دو نوع اصلی دارد
تفاوت سیستم پایش فشار باد مستقیم و غیرمستقیم
شاید خیلی از مالکان خودرو ندانند که سیستم TPMS به دو نوع اصلی تقسیم میشود: TPMS مستقیم و TPMS غیرمستقیم.
در سیستم غیرمستقیم، خودرو فشار هوای داخل لاستیک را مستقیماً اندازهگیری نمیکند. این سیستم معمولاً از همان حسگرهای سرعت چرخ استفاده میکند که در عملکرد سیستم ترمز ضدقفل یا ABS نقش دارند. به عنوان مثال، برخی مدلهای فولکسواگن جتا از روش غیرمستقیم برای تشخیص کاهش فشار لاستیک استفاده میکنند.
وقتی باد یک لاستیک کم میشود، قطر آن کمی کاهش پیدا میکند. در نتیجه، آن لاستیک برای طی کردن یک مسافت مشخص باید کمی سریعتر از چرخهای دیگر بچرخد. کامپیوتر خودرو این اختلاف سرعت را تشخیص میدهد و نتیجه میگیرد که احتمالاً فشار باد یکی از لاستیکها کاهش پیدا کرده است. در این شرایط، چراغ هشدار فشار باد لاستیک روی داشبورد روشن میشود.
این روش نسبتاً ساده و کمهزینه است، اما یک ایراد مهم دارد: سیستم فشار باد را مستقیماً اندازهگیری نمیکند، بلکه آن را بر اساس سرعت چرخها تخمین میزند. به همین دلیل، بعد از بعضی سرویسهای مربوط به لاستیک ممکن است لازم باشد سیستم دوباره کالیبره شود.
در مقابل، TPMS مستقیم همان کاری را انجام میدهد که از نامش مشخص است؛ یعنی فشار باد لاستیک را مستقیماً اندازهگیری میکند. در این سیستم، داخل هر چرخ یک حسگر دارای باتری قرار دارد که به طور مداوم فشار هوا و در بسیاری از خودروها دمای لاستیک را اندازهگیری میکند. اطلاعات ثبتشده نیز به صورت بیسیم برای کامپیوتر خودرو ارسال میشود. اگر فشار باد یک لاستیک از مقدار توصیهشده کمتر شود، سیستم بلافاصله به راننده هشدار میدهد.
یکی از مزیتهای TPMS مستقیم این است که هر حسگر شناسه مخصوص خودش را دارد. بنابراین خودرو میتواند تشخیص دهد که مشکل دقیقاً مربوط به کدام لاستیک است. این سیستم معمولاً دقت بیشتری نسبت به TPMS غیرمستقیم دارد، اما تعمیر، تعویض یا برنامهریزی مجدد حسگرهای آن میتواند پیچیدهتر باشد و در بعضی موارد به تجهیزات تخصصی یا کمک تعمیرکار نیاز دارد.
چرا روش ریست TPMS در خودروها متفاوت است؟
نرمافزار اختصاصی خودروسازان باعث تفاوت روش تنظیم مجدد میشود
حتی اگر دو خودرو از یک نوع سیستم TPMS استفاده کنند، باز هم نمیتوان انتظار داشت که روش ریست چراغ فشار باد لاستیک در هر دو خودرو یکسان باشد. دلیل این موضوع ساده است: هر خودروساز نرمافزار، رابط کاربری و روش کالیبراسیون مخصوص خودش را طراحی میکند. در بعضی خودروها یک دکمه اختصاصی برای ریست TPMS وجود دارد که ممکن است زیر داشبورد یا داخل محفظه داشبورد قرار گرفته باشد. در خودروهای دیگر باید وارد منوهای مختلف سیستم سرگرمی و اطلاعاتی یا تنظیمات صفحه کیلومتر شوید تا گزینه کالیبراسیون یا تنظیم مجدد فشار باد لاستیک را پیدا کنید.
بعضی خودروهای جدیدتر هم کار را سادهتر کردهاند. در این خودروها، بعد از تنظیم فشار باد همه لاستیکها روی مقدار توصیهشده و رانندگی برای چند کیلومتر، سیستم میتواند فشارهای جدید را به صورت خودکار شناسایی و ثبت کند. البته در برخی خودروهای پیشرفتهتر، ممکن است بعد از تعویض حسگر TPMS یا نصب لاستیکهای جدید، به ابزار مخصوص فعالسازی TPMS نیاز داشته باشید. این ابزار میتواند با حسگر هر چرخ ارتباط برقرار کند و اطلاعات آن را به سیستم خودرو منتقل کند.
خودروسازان همچنین اولویتهای متفاوتی دارند. بعضی شرکتها سعی میکنند فرآیند ریست کردن سیستم برای راننده ساده باشد، در حالی که برخی دیگر اطلاعات دقیقتری مثل فشار باد و دمای هر لاستیک را در اختیار راننده قرار میدهند. از آنجا که نرمافزار TPMS بخشی از سیستم الکترونیکی کلی خودرو است، یک روش استاندارد و یکسان برای همه خودروها وجود ندارد.
قوانین فقط وجود TPMS را مشخص میکنند، نه روش کار آن را
خودروسازان در طراحی و تنظیم سیستم آزادی عمل دارند
قوانین فدرال آمریکا خودروسازان را ملزم کردهاند که خودروهای فروختهشده در این کشور به سیستم هشدار فشار باد لاستیک مجهز باشند. اما این قوانین مشخص نمیکنند که هر شرکت دقیقاً چگونه باید TPMS را طراحی، پیادهسازی یا کالیبره کند. همین آزادی باعث شده هر خودروساز سختافزار، نرمافزار و روش ریست مخصوص خودش را داشته باشد. به همین دلیل است که روش خاموش کردن چراغ TPMS میتواند از یک خودرو به خودروی دیگر کاملاً متفاوت باشد.
حتی ممکن است یک خودرو چند تنظیم مختلف برای سیستم پایش فشار باد داشته باشد. به عنوان مثال، در پورشه 911 جدید، تنظیمات جداگانهای برای لاستیکهای تابستانی و زمستانی وجود دارد. حتی داخل همین تنظیمات هم راننده میتواند بین فشار باد استاندارد و حالت راحتی یا Comfort یکی را انتخاب کند.
فرآیند یادگیری مجدد سیستم در هر دو حالت یکسان است، اما مقدار فشار باد مناسب میتواند متفاوت باشد. همین موضوع گاهی باعث سردرگمی بیشتر راننده میشود.
اگر چراغ فشار باد خاموش نشد، دفترچه خودرو را بررسی کنید
خبر خوب این است که ریست چراغ فشار باد لاستیک لزوماً کار سختی نیست. مهمترین نکته این است که بدانید یک روش واحد برای همه خودروها وجود ندارد. اگر بعد از باد کردن لاستیکها، چراغ هشدار فشار باد همچنان روشن ماند، ابتدا دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید. در بسیاری از خودروهای جدید میتوانید گزینه مربوط به TPMS را داخل منوی سیستم اطلاعات و سرگرمی پیدا کنید.
اگر چنین گزینهای وجود نداشت یا روش انجام کار برایتان مشخص نبود، میتوانید از مرکز خدمات لاستیک یا نمایندگی خودرو کمک بگیرید.
چند دقیقه وقت گذاشتن برای انجام صحیح فرآیند ریست و کالیبراسیون TPMS میتواند جلوی نگرانیهای بیدلیل را بگیرد و مهمتر از آن، مطمئن شوید که سیستم پایش فشار باد لاستیک در وضعیت درستی قرار دارد و دفعه بعد که واقعاً فشار یکی از لاستیکها کاهش پیدا کرد، میتواند به موقع به شما هشدار دهد.
در نهایت، اگر چراغ TPMS بعد از تنظیم فشار باد همچنان روشن است، آن را نادیده نگیرید. گاهی مشکل فقط به ریست نشدن سیستم مربوط میشود، اما در بعضی موارد ممکن است یکی از لاستیکها نشتی داشته باشد یا حسگر TPMS دچار مشکل شده باشد.
سیارهی آیتی