۵ پورت کامپیوتر که در سال ۲۰۲۵ بسیار قدیمی و منسوخ شده محسوب می‌شوند

تشخیص نحوه پیرشدن سخت‌افزار کار چندان ساده‌ای نیست. ممکن است همچنان از یک کامپیوتر ۱۰ ساله استفاده کنید و کاملاً از عملکرد آن راضی باشید، یا حتی با وجود استفاده از سخت‌افزار نسل قبل، از همین حالا به فکر خرید یک کارت گرافیک گران‌قیمت برای ارتقا باشید. در نهایت، همه‌چیز به دیدگاه و نیاز شما بستگی دارد.

بااین‌حال، زمانی که سخت‌افزار شما به‌قدری قدیمی می‌شود که پورت‌هایی که سال‌ها از آن‌ها استفاده کرده‌اید دیگر با تجهیزات جانبی مدرن سازگاری ندارند، وقت آن رسیده است که به فکر ارتقا باشید. در ادامه‌ی این مقاله از سیاره‌ی آی‌تی، با ۵ پورتی آشنا می‌شویم که در سال ۲۰۲۵ تا حد زیادی منسوخ شده‌اند.

VGA یا Video Graphics Array

زمانی یک استاندارد رایج بود، اما دیگر نیست

ممکن است هنوز یک مانیتور یا کارت گرافیک قدیمی داشته باشید که از VGA استفاده می‌کند، اما امروزه پیدا کردن چنین سخت‌افزاری چندان معمول نیست. اگر همچنان دستگاهی دارید که به این پورت نیاز دارد، خوشبختانه هنوز می‌توانید با خرید یک مبدل VGA آن را به سیستم‌های جدید متصل کنید.

استاندارد نمایشگر VGA نخستین‌بار در سال ۱۹۸۷ توسط IBM معرفی شد. این استاندارد برای سال‌های زیادی روش پیش‌فرض اتصال کارت گرافیک، که در آن زمان بیشتر با نام کارت ویدئو شناخته می‌شد، به مانیتور بود و من هم شخصاً بارها از آن استفاده کرده‌ام.

اصطلاح Video Graphics Array در واقع هم به استاندارد نمایش تصویر و هم به کانکتور ۱۵ پین آن اشاره دارد. VGA برای انتقال تصویر از سیگنال‌های آنالوگ استفاده می‌کند و نمی‌تواند سیگنال‌های وضوح بالا، نرخ نوسازی بالا و HDR را که امروزه از مانیتورها انتظار داریم، منتقل کند.

VGA در ابتدا برای وضوح ۴۸۰ × ۶۴۰ پیکسل با ۱۶ رنگ یا وضوح ۲۰۰ × ۳۲۰ پیکسل با ۲۵۶ رنگ طراحی شده بود. همین نوشتن این مشخصات هم حس نوستالژی ایجاد می‌کند! نسخه‌های آنالوگ بعدی این استاندارد، وضوح‌های بسیار بالاتری تا ۱۵۳۶ × ۲۰۴۸ پیکسل و عمق رنگ ۲۴ بیتی را ارائه کردند.

DVI یا Digital Visual Interface

DVI هم مانند VGA در حال تبدیل‌شدن به بخشی از گذشته است

این هم یکی دیگر از کابل‌هایی است که زمانی مرتب با آن سروکله می‌زدم. درست مانند VGA، استاندارد DVI نیز تا حد زیادی از سخت‌افزارهای مدرن کنار گذاشته شده است. کارت‌های گرافیک، مانیتورها و لپ‌تاپ‌های جدید عمدتاً بدون این پورت عرضه می‌شوند و اگر سخت‌افزار قدیمی داشته باشید، احتمالاً برای اتصال آن از یک مبدل HDMI به DVI یا DisplayPort به DVI استفاده می‌کنید.

استاندارد DVI در سال ۱۹۹۹ توسط Digital Display Working Group یا DDWG معرفی شد. این فناوری گام بعدی پس از VGA بود، اما این دو استاندارد برای سال‌های زیادی در کنار یکدیگر استفاده می‌شدند و معمولاً می‌توانستید هر دو را روی مانیتورها و کارت‌های گرافیک پیدا کنید.

برخلاف سیگنال کاملاً آنالوگ VGA، استاندارد DVI یک اتصال دیجیتال برای نمایشگرهای LCD تخت ارائه می‌داد. البته نسخه‌ای ترکیبی به نام DVI-I نیز وجود داشت که از سیگنال‌های آنالوگ و دیجیتال پشتیبانی می‌کرد. این ویژگی باعث شد DVI در دوره‌ای که کاربران به‌تدریج مانیتورهای CRT را کنار می‌گذاشتند و به نمایشگرهای LCD تخت و مربعی با حاشیه‌های بسیار ضخیم مهاجرت می‌کردند، نقش مهمی در این گذار داشته باشد. نسخه DVI-D نیز فقط از سیگنال دیجیتال پشتیبانی می‌کرد.

در نهایت، DVI در چند نسخه مختلف، از جمله Single-Link و Dual-Link، عرضه شد. نسخه Single-Link حداکثر از وضوح ۱۲۰۰ × ۱۹۲۰ پیکسل پشتیبانی می‌کرد، درحالی‌که نسخه Dual-Link می‌توانست به وضوح ۱۶۰۰ × ۲۵۶۰ پیکسل برسد یا تصویر 1080p را با نرخ نوسازی ۱۴۴ هرتز نمایش دهد.

با معرفی HDMI و DisplayPort، استاندارد DVI به‌تدریج از رقابت عقب ماند. DVI در دوران خودش یک فناوری مهم و حیاتی بود، اما امروزه دیگر کاربرد چندانی در سخت‌افزارهای مدرن ندارد.

IEEE 1394 یا FireWire

طرفداران اپل احتمالاً این پورت را به یاد دارند

IEEE 1394 با نام‌های مختلفی شناخته می‌شد، اما احتمالاً بیشتر آن را با نام FireWire می‌شناسید. این فناوری در اواخر دهه ۱۹۸۰ توسط اپل توسعه داده شد و این شرکت با همکاری چند شرکت دیگر، این استاندارد رابط را برای ارتباطات پرسرعت و انتقال داده ایجاد کرد. شرکت‌هایی مانند Sony با نام i.LINK و Panasonic نیز از مشارکت‌کنندگان این فناوری بودند.

امروزه FireWire عملاً منسوخ شده است، اما ممکن است هنوز یک دوربین فیلم‌برداری قدیمی، رابط صوتی یا هارد اکسترنال داشته باشید که از آن استفاده کند. برای استفاده از چنین دستگاه‌هایی با سیستم‌های جدید، معمولاً به یک مبدل Thunderbolt به FireWire یا یک کارت FireWire قدیمی PCIe نیاز خواهید داشت.

FireWire در واقع در دو نسخه اصلی عرضه شد که با نام‌های FireWire 400 و FireWire 800 شناخته می‌شدند. ظاهر این دو نسخه با یکدیگر متفاوت بود و FireWire 800 نسخه جدیدتر با طراحی جمع‌وجورتری محسوب می‌شد.

FireWire ابتدا در بازار مصرف‌کنندگان و در برخی مدل‌های کامپیوترهای Macintosh ظاهر شد. در سال ۲۰۱۱، Thunderbolt معرفی شد و به‌تدریج جای FireWire را به‌عنوان رابط پرسرعت خارجی اپل گرفت. تا سال ۲۰۱۶، اپل تولید آخرین مدل‌های مک و نمایشگرهای مجهز به پورت FireWire را متوقف کرده بود.

PS/2

این پورت هیچ ارتباطی با کنسول PlayStation نداشت

اگرچه نام PS/2 ممکن است شما را به یاد کنسول PlayStation سونی بیندازد، این پورت هیچ ارتباطی با کنسول‌های بازی نداشت. PS/2 برای اتصال کیبورد و ماوس به کامپیوتر استفاده می‌شد و احتمالاً قبلاً آن را دیده‌اید، اما آیا دوباره از آن استفاده خواهید کرد؟

پورت PS/2 در سال ۱۹۸۷ همراه با سری کامپیوترهای IBM Personal System/2 معرفی شد. این پورت از یک کانکتور Mini-DIN شش پین استفاده می‌کند. اگرچه پورت‌های ماوس و کیبورد از نظر ظاهری یکسان به نظر می‌رسیدند، همیشه امکان جابه‌جایی آن‌ها با یکدیگر وجود نداشت. البته مادربوردهایی با دو پورت PS/2 نیز وجود دارند. برخلاف سایر پورت‌های معرفی شده در این مقاله، PS/2 هنوز به‌نوعی وجود دارد.

برخی شرکت‌ها همچنان کیبورد و ماوس‌های مجهز به PS/2 را در تعداد محدودی تولید می‌کنند، اما USB تا حد زیادی PS/2 را از بازار خارج کرده است. بااین‌حال، جالب است بدانید که این فناوری قدیمی در یک زمینه خاص می‌تواند مزیتی نسبت به USB داشته باشد.

دستگاه‌های USB از روش Polling استفاده می‌کنند؛ به این معنا که کامپیوتر باید مرتباً بررسی کند که آیا ورودی جدیدی از طریق پورت USB دریافت شده است یا خیر. در مقابل، دستگاه‌های PS/2 از چیزی به نام Interrupt استفاده می‌کنند؛ یعنی خود دستگاه اطلاعات مربوط به ورودی را برای کامپیوتر ارسال می‌کند.

برخی علاقه‌مندان به سخت‌افزار، اورکلاکرها و متخصصان بعضی حوزه‌ها معتقدند این تفاوت می‌تواند باعث کاهش جزئی تأخیر شود و در شرایط خاص یک مزیت محسوب شود. البته برای اکثریت کاربران، نرخ Polling پورت USB کاملاً مناسب است و تفاوت قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند.

eSATA

پورت دیگری که USB آن را از میدان خارج کرد

eSATA مخفف External Serial ATA است. این استاندارد در سال ۲۰۰۴ به‌عنوان راهکاری برای استفاده از درایوهای SATA خارج از کیس کامپیوتر استانداردسازی شد.

در سال‌های ابتدایی، eSATA عملکرد بهتری نسبت به USB 2.0 داشت و می‌توانست به سرعت‌های مشابه SATA II و حتی SATA III دست پیدا کند. این سرعت‌ها بسیار بیشتر از USB 2.0 بودند و حتی امکان داشت درایوهای اکسترنال تقریباً به اندازه درایوهای داخلی سریع باشند.

البته eSATA یک نقطه‌ضعف مهم داشت. برخلاف USB که می‌توانست انتقال داده و تأمین برق را از طریق یک کابل انجام دهد، eSATA چنین قابلیتی نداشت. بنابراین معمولاً برای تأمین برق درایو به یک آداپتور برق جداگانه نیاز داشتید.

ممکن است هنوز یک داک یا محفظه هارد اکسترنال قدیمی داشته باشید که از eSATA استفاده می‌کند، اما این پورت عملاً به پایان عمر خود رسیده است. بعید است آن را روی سخت‌افزارهای مدرن پیدا کنید. بنابراین اگر می‌خواهید همچنان از درایوهای قدیمی خود استفاده کنید، احتمالاً به یک کارت توسعه PCIe یا یک محفظه مجهز به مبدل نیاز خواهید داشت.

وقت آن رسیده است که به سراغ فناوری‌های جدید بروید

این‌ها تنها بخشی از پورت‌هایی هستند که امروزه به گذشته تعلق دارند. اگرچه برخی از آن‌ها هنوز در کاربردهای خاص و محدود استفاده می‌شوند، هیچ‌کدام دیگر جزو پورت‌های رایج در سخت‌افزارهای مدرن نیستند. بنابراین اگر هنوز از چنین پورت‌هایی استفاده می‌کنید، احتمالاً وقت آن رسیده است که آن‌ها را کنار بگذارید و به سراغ استانداردهای جدیدتر بروید.

‌سیاره‌ی آی‌تی