هوش مصنوعی حالا تقریباً در همه بخشهای گوشیهای جدید حضور دارد؛ از دوربین و کیبورد گرفته تا ویرایش عکس و ترجمه. بخشی از این قابلیتها برای اجرای سریعتر و حفظ حریم خصوصی، مدلهای هوش مصنوعی را مستقیماً روی خود گوشی نگه میدارند. این مدلها میتوانند چند گیگابایت از فضای ذخیرهسازی را اشغال کنند و معمولاً هم مثل یک فایل عادی به چشم کاربر نمیآیند.
اگر گوشی شما فضای ذخیرهسازی کمی دارد، بررسی این بخش میتواند مقدار قابل توجهی فضا آزاد کند. البته میزان فضای اشغالشده به مدل گوشی، نسخه سیستمعامل و قابلیتهای فعال بستگی دارد و نباید انتظار داشت همه گوشیها دقیقاً یک مقدار فضا برای مدلهای هوش مصنوعی مصرف کنند.
مدلهای هوش مصنوعی روی گوشی چه فضایی اشغال میکنند؟
در گوشیهای اندرویدی جدید، بخشی از پردازش هوش مصنوعی بهصورت محلی انجام میشود. سرویس Android AICore برای مدیریت مدلهای هوش مصنوعی روی دستگاه طراحی شده و در گوشیهای مجهز به Android 14 و نسخههای جدیدتر وجود دارد. این سرویس میتواند مدلهایی مانند Gemini Nano را مدیریت کند و قابلیتهایی مثل خلاصهسازی متن، پاسخهای هوشمند، تشخیص کلاهبرداری و برخی قابلیتهای ترجمه را فراهم کند.
مزیت پردازش محلی این است که بعضی کارها بدون ارسال اطلاعات به سرور انجام میشوند و در برخی قابلیتها حتی بدون اتصال اینترنت نیز امکان پردازش وجود دارد. در مقابل، مدلهای محلی به فضای ذخیرهسازی نیاز دارند و گاهی هنگام بروزرسانی مدل ممکن است مصرف فضا برای مدتی بیشتر شود. گوگل میگوید در چنین شرایطی ممکن است نسخه قدیمی و نسخه جدید مدل برای مدت کوتاهی همزمان روی گوشی باقی بمانند.
برای بررسی وجود AICore در گوشی اندرویدی، ابتدا وارد تنظیمات شوید و بخش برنامهها را باز کنید. بسته به رابط کاربری گوشی ممکن است لازم باشد نمایش برنامههای سیستمی را فعال کنید تا AICore در فهرست دیده شود.
مسیر معمول در گوشیهای اندرویدی:
Settings → Apps → Show system apps
تنظیمات ← برنامهها ← نمایش برنامههای سیستمی
در برخی گوشیها گزینه نمایش برنامههای سیستمی در منوی فیلتر یا منوی سهنقطه قرار دارد. بنابراین اگر AICore را در فهرست برنامهها پیدا نکردید، به دنبال گزینهای مانند Show system apps یا نمایش برنامههای سیستمی بگردید.
نکته مهم این است که مقدار زیاد فضای اشغالشده همیشه به معنای خرابی یا مشکل گوشی نیست. اگر AICore در حال دریافت یا بروزرسانی مدلهای هوش مصنوعی باشد، مصرف فضای ذخیرهسازی میتواند موقتاً افزایش پیدا کند و بعد از پایان فرایند کاهش یابد.
چگونه AICore را در اندروید غیرفعال کنیم؟
اگر از قابلیتهای هوش مصنوعی وابسته به پردازش محلی استفاده نمیکنید، ممکن است در برخی گوشیها بتوانید AICore را غیرفعال کنید. با این حال، این گزینه در همه مدلها یکسان نیست و به سازنده گوشی و نسخه اندروید بستگی دارد. خود گوگل نیز در مستنداتش تأکید کرده که قابلیتها و نحوه مدیریت AICore بر اساس دستگاه و سازنده متفاوت است.
در گوشیهایی که گزینه غیرفعالکردن این سرویس را در اختیار کاربر قرار میدهند، میتوانید از مسیر برنامهها به اطلاعات AICore بروید.
مسیر معمول:
Settings → Apps → AICore
تنظیمات ← برنامهها ← AICore
سپس اگر گزینه Disable یا غیرفعالکردن را مشاهده کردید، میتوانید آن را انتخاب کنید. در بعضی دستگاهها چنین گزینهای وجود ندارد و نباید برای حذف اجباری سرویسهای سیستمی از روشهای غیرمعمول استفاده کنید.
غیرفعالکردن AICore باعث میشود قابلیتهایی که به این سرویس وابسته هستند ممکن است دیگر کار نکنند. بنابراین قبل از انجام این کار، مقدار فضای آزاد فعلی و قابلیتهایی را که واقعاً استفاده میکنید بررسی کنید.
همچنین اگر فقط به دلیل افزایش ناگهانی حجم AICore سراغ این تنظیمات رفتهاید، ابتدا مدتی صبر کنید. گوگل اعلام کرده است که افزایش موقت فضای مصرفی میتواند هنگام بروزرسانی مدلها اتفاق بیفتد و پس از پایدارشدن بروزرسانی، فضای اضافی آزاد شود.
Apple Intelligence چقدر از فضای آیفون را مصرف میکند؟
این موضوع فقط به اندروید محدود نیست. Apple Intelligence نیز برای بخشی از قابلیتهای هوش مصنوعی به مدلهای روی دستگاه متکی است. اپل در مستندات فعلی خود اعلام کرده که Apple Intelligence بسته به مدل دستگاه میتواند تا چندین گیگابایت فضای ذخیرهسازی نیاز داشته باشد؛ در نسخههای جدیدتر سیستمعامل این مقدار برای بعضی دستگاهها تا ۸ گیگابایت و برای برخی مدلهای جدیدتر تا ۱۴ گیگابایت اعلام شده است.
بنابراین اگر آیفون شما فضای ذخیرهسازی محدودی دارد، مصرف چند گیگابایتی مدلهای هوش مصنوعی میتواند قابل توجه باشد. این فضا مربوط به خود مدلهای مورد نیاز قابلیتهای هوش مصنوعی است و مقدار دقیق آن با توجه به مدل آیفون و نسخه سیستمعامل تغییر میکند.
برای بررسی تنظیمات Apple Intelligence در نسخههای فعلی iOS میتوانید از این مسیر استفاده کنید:
Settings → Apple Intelligence & Siri
در نسخههایی از iOS که این گزینه با همین نام نمایش داده میشود، امکان خاموشکردن Apple Intelligence از همین بخش وجود دارد. اپل نیز تأیید میکند که میتوان Apple Intelligence را از تنظیمات غیرفعال کرد.
در نسخههای جدیدتر iOS ممکن است ساختار تنظیمات Siri تغییر کرده باشد و برخی قابلیتهای هوش مصنوعی مانند Siri AI بهصورت جداگانه مدیریت شوند. بنابراین اگر نام گزینهها با گوشی شما تفاوت دارد، نسخه iOS را نیز در نظر بگیرید.
بعد از خاموشکردن قابلیتهای هوش مصنوعی ممکن است آزادشدن فضای ذخیرهسازی فوراً نمایش داده نشود. بهتر است مدتی صبر کنید و سپس بخش Storage را دوباره بررسی کنید.
آیا خاموش کردن هوش مصنوعی گوشی کار درستی است؟
اگر مرتب از قابلیتهایی مانند خلاصهسازی، ترجمه، ابزارهای نوشتاری یا سایر امکانات هوش مصنوعی استفاده میکنید، حذف یا غیرفعالکردن مدلهای محلی ممکن است باعث از دست رفتن بخشی از این قابلیتها شود. پردازش روی خود دستگاه نیز مزایایی مانند کاهش وابستگی به اینترنت و پردازش محلی دادهها دارد.
از طرف دیگر، اگر فضای ذخیرهسازی برایتان مهمتر است و تقریباً هیچوقت از امکانات هوش مصنوعی استفاده نمیکنید، بررسی میزان فضای مصرفی این مدلها منطقی است. نکته مهم این است که قبل از غیرفعالکردن هر سرویس سیستمی، ببینید دقیقاً چه قابلیتهایی به آن وابسته هستند.
در گوشیهای جدید، هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک برنامه جداگانه نیست و بخشی از سیستمعامل و سختافزار دستگاه شده است. روند صنعت موبایل نیز به سمت اجرای بیشتر مدلها روی خود دستگاه حرکت کرده و در کنار حریم خصوصی و سرعت، فضای ذخیرهسازی و منابع سختافزاری به یکی از هزینههای این قابلیتها تبدیل شدهاند.
سیارهی آیتی