ویندوز فقط به نرمافزارهای تجاری و اشتراکی محدود نیست. تعداد زیادی برنامه رایگان و متنباز وجود دارند که برای کارهایی مانند ویرایش اسناد، جستوجوی سریع فایلها، مدیریت کلیپبورد، خودکارسازی کارهای تکراری، مدیریت رمزهای عبور، گرفتن اسکرینشات و تهیه نسخه پشتیبان امکانات کاملی ارائه میکنند.
در ادامه ۱۰ ابزار کاربردی را معرفی میکنیم که هرکدام بخش مشخصی از نیازهای روزمره ویندوز را پوشش میدهند.
LibreOffice؛ مجموعه آفیس رایگان برای کار با اسناد و فایلهای آفیس
LibreOffice یکی از شناختهشدهترین جایگزینهای رایگان برای مجموعه Microsoft 365 است و شامل برنامههایی برای ایجاد سند متنی، کار با جدولهای محاسباتی و ساخت ارائه میشود. این مجموعه میتواند بسیاری از فایلهای Word و PowerPoint را باز کند و برای کارهای اداری روزمره امکانات کافی دارد.
Writer برای ایجاد و ویرایش اسناد، Calc برای صفحههای گسترده و Impress برای ارائهها کاربرد دارد. برای کارهای بسیار پیشرفته اکسل ممکن است برخی قابلیتهای اختصاصی Excel در دسترس نباشد، اما برای نوشتن متن، ایجاد جدول و ساخت ارائه گزینه کاملی محسوب میشود.
Flow Launcher؛ جستوجوی سریعتر برنامهها و فایلها در ویندوز
Flow Launcher یک لانچر سریع برای ویندوز است که جستوجوی برنامهها، فایلها، تنظیمات و حتی برخی جستوجوهای اینترنتی را از یک پنجره انجام میدهد. کلید میانبر پیشفرض آن Alt + Space است و میتوان این میانبر را نیز تغییر داد.
یکی از مزیتهای مهم Flow Launcher سیستم افزونه آن است. افزونهها میتوانند قابلیتهایی مانند جستوجوی بوکمارکهای مرورگر، محاسبات، جستوجوی تبها و دسترسی به سرویسهای مختلف را اضافه کنند. این برنامه هم بهصورت نصبی و هم نسخه قابلحمل ارائه میشود.
Ditto؛ مدیریت حرفهای تاریخچه کلیپبورد ویندوز
کلیپبورد معمولی ویندوز برای بسیاری از کارها کافی است، اما اگر مرتب متن، تصویر، کد یا فایل کپی میکنید، Ditto امکانات بسیار بیشتری ارائه میدهد. این برنامه موارد کپیشده را در یک پایگاه داده محلی ذخیره میکند تا بعداً بتوانید آنها را جستوجو و دوباره استفاده کنید.
با اجرای Ditto میتوانید میان موارد قبلی جستوجو کنید و مورد دلخواه را دوباره در برنامه فعال قرار دهید. امکان ذخیره متن، تصویر و انواع دادههای قابل قرار گرفتن در کلیپبورد وجود دارد و برنامه از نسخه قابلحمل نیز پشتیبانی میکند.
AutoHotkey؛ خودکارسازی کارهای تکراری در ویندوز
AutoHotkey یک زبان اسکریپتنویسی برای خودکارسازی کارهای تکراری در ویندوز است. با آن میتوانید میانبرهای سفارشی بسازید، ترکیب کلیدها را تغییر دهید، متنهای پرتکرار را سریع وارد کنید یا اجرای چند کار پشت سر هم را خودکار کنید.
به عنوان مثال میتوان میانبری ساخت که با فشردن یک ترکیب کلید، برنامه خاصی را باز کند یا عبارت مشخصی را در متن وارد کند. نسخه دوم AutoHotkey تغییرات مهمی نسبت به نسخه اول دارد و اسکریپتهای قدیمی لزوماً بدون تغییر در نسخه جدید اجرا نمیشوند.
KeePass؛ مدیریت رمزهای عبور بدون اشتراک ماهانه
KeePass یک مدیر رمز عبور رایگان و متنباز است که اطلاعات را در یک پایگاه داده رمزگذاریشده نگهداری میکند. فایل پایگاه داده را میتوان در هارد، حافظه جانبی یا محل ذخیرهسازی موردنظر کاربر نگه داشت و به همین دلیل اطلاعات به یک سرویس اشتراکی خاص وابسته نیست.
قابلیت Auto-Type میتواند اطلاعات ورود را در فرمهای مختلف وارد کند و افزونهها نیز امکانات بیشتری به برنامه اضافه میکنند. فرمت KDBX نیز در نرمافزارهای مختلف مدیریت رمز عبور پشتیبانی میشود و امکان جابهجایی پایگاه داده را آسانتر میکند.
ShareX؛ ابزار قدرتمند اسکرینشات و ضبط صفحه
ShareX فقط یک ابزار ساده برای گرفتن اسکرینشات نیست. میتوانید برای گرفتن تصویر از بخشی از صفحه، پنجره یا صفحه کامل میانبرهای مختلف تعریف کنید و بعد از ثبت تصویر نیز مجموعهای از عملیات را بهصورت خودکار انجام دهید.
ویرایش تصویر، اضافه کردن توضیحات، محو کردن اطلاعات حساس، پیکسلی کردن بخشهایی از تصویر و استخراج متن با OCR از امکانات آن هستند. ShareX همچنین میتواند صفحات وب طولانی را ثبت کند و برای عملیات بعد از تصویربرداری گردشکار تعریف کند.
Auto Dark Mode؛ تغییر خودکار حالت روشن و تاریک ویندوز
ویندوز امکان تغییر حالت روشن و تاریک را دارد، اما Auto Dark Mode این کار را خودکار میکند. میتوانید زمان مشخصی برای تغییر حالت تعیین کنید یا تغییر پوسته را بر اساس زمان طلوع و غروب خورشید انجام دهید.
این برنامه امکانات دیگری مانند تغییر همزمان تصویر زمینه و جلوگیری از تغییر حالت هنگام اجرای بازیها دارد. برای افرادی که در ساعات مختلف روز بین حالت روشن و تاریک جابهجا میشوند، چنین ابزاری میتواند نیاز به تغییر دستی تنظیمات را حذف کند.
Ventoy؛ چند فایل ISO روی یک فلش بوتیبل
Ventoy برای ساخت فلش چندبوت کاربرد دارد. برخلاف روشهایی که برای هر فایل ISO فلش را دوباره آماده میکنند، در Ventoy میتوانید چند فایل ISO را روی یک فلش قرار دهید و هنگام روشن شدن کامپیوتر از منوی بوت، فایل موردنظر را انتخاب کنید.
این روش برای نگهداری چند نسخه نصب ویندوز، توزیعهای لینوکس و ابزارهای تعمیر سیستم روی یک فلش بسیار کاربردی است. پس از آمادهسازی فلش نیز میتوان از فضای باقیمانده برای نگهداری فایلهای معمولی استفاده کرد.
7-Zip؛ فشردهسازی فایلها با پشتیبانی از فرمتهای مختلف
7-Zip یکی از ابزارهای قدیمی و محبوب برای فشردهسازی و استخراج فایلها است و از فرمتهایی مانند ZIP و 7z و بسیاری از قالبهای آرشیو دیگر پشتیبانی میکند. فرمت اختصاصی 7z نیز میتواند در بسیاری از سناریوها فشردهسازی بیشتری نسبت به ZIP ارائه دهد.
این برنامه علاوه بر ایجاد آرشیو، برای استخراج فایلهای فشرده نیز کاربرد دارد و نسخههای مختلفی برای معماریهای جدید ویندوز ارائه میشود. رابط کاربری آن ساده است و بیشتر امکانات موردنیاز از طریق منوی راستکلیک فایلها در دسترس قرار میگیرد.
FreeFileSync؛ تهیه نسخه پشتیبان و همگامسازی پوشهها
FreeFileSync برای مقایسه و همگامسازی دو پوشه طراحی شده و میتواند فقط فایلهای تغییرکرده را منتقل کند. این ویژگی باعث میشود برای تهیه نسخه پشتیبان از پوشههای بزرگ نیازی به کپی مجدد همه فایلها نباشد.
حالتهای مختلفی مانند Mirror برای ساخت نسخه مشابه، Update برای انتقال تغییرات و Two-Way برای همگامسازی دوطرفه در اختیار کاربر قرار میگیرد. این ابزار روی ویندوز و چند سیستمعامل دیگر نیز قابل استفاده است.
کدام نرمافزارهای رایگان ویندوز برای کارهای روزمره کاربردیتر هستند؟
این ۱۰ برنامه هرکدام برای نیاز متفاوتی ساخته شدهاند و لازم نیست همه آنها را نصب کنید. اگر با اسناد و فایلهای آفیس کار میکنید، LibreOffice کاربردی است. برای جستوجوی سریع Flow Launcher و برای مدیریت تاریخچه کپیها Ditto مفید هستند.
برای خودکارسازی کارهای تکراری AutoHotkey، برای رمزهای عبور KeePass و برای اسکرینشات و پردازش تصاویر ShareX گزینههای تخصصیتری هستند. Auto Dark Mode نیز تغییر پوسته ویندوز را خودکار میکند و Ventoy برای کسانی که مرتب با فایلهای ISO و نصب سیستمعامل سروکار دارند کاربرد بیشتری دارد.
در نهایت 7-Zip برای آرشیو و فشردهسازی و FreeFileSync برای همگامسازی و پشتیبانگیری محلی مناسب هستند. نکته مهم این است که «رایگان» بودن این ابزارها به معنای یکسان بودن امکانات یا مناسب بودن همه آنها برای هر کاربر نیست؛ بهتر است هر برنامه را بر اساس نیاز واقعی خود انتخاب کنید.
سیارهی آیتی