برای حفظ حریم خصوصی و امنیت در اندروید و همین‌طور هر سیستم عامل دیگری، توجه به دسترسی‌های اپ‌ها به دوربین، میکروفون، موقعیت مکانی، اطلاعات مخاطبین و بسیاری از موارد دیگر ضروری است. بسیاری از اپ‌های رایگان و حتی پولی حاوی کدهایی برای رهگیری کاربر هستند و در واقع سازنده‌ی اپ می‌خواهد اطلاعات بیشتری در مورد سلیقه‌ی کاربر، محصولات موردعلاقه، مکان‌های موردعلاقه و خلاصه اطلاعات شخصی کاربر کسب کند تا تبلیغات و محصولات جذاب‌تری به کاربر نمایش دهد. در عین حال احتمال سوء استفاده هکرها و سازمان‌های جاسوسی از دوربین و میکروفون و فهرست مخاطبین و تماس‌ها در گوشی و تبلت افراد محتمل است.

در ادامه‌ی این مطلب به معرفی یک اپ رایگان و ساده برای چک کردن تعداد دسترسی‌ها و کدهای رهگیری در اپ‌های نصب شده می‌پردازیم و ۲ راهکار کلی برای اپ‌های مشکل‌ساز و مشکوک معرفی می‌کنیم.

دسترسی‌های غیرضروری و کدهای رهگیری، دو مشکل امنیتی در اپ‌های اندروید

اغلب اپلیکیشن‌های رایگانی که روی گوشی و تبلت نصب می‌کنیم یا از همان ابتدا توسط سازنده نصب شده، به نوعی کاربر را رهگیری می‌کند. البته بسیاری از اپ‌های پولی نیز برای اطلاع از سلیقه‌ی کاربر و نمایش اطلاعات و تبلیغات موردپسند کاربر، در پس‌زمینه مشغول جمع‌آوری اطلاعات کاربر می‌شوند.

مجوز دسترسی برای کارکرد برخی از اپ‌ها ضروری است. به عنوان مثال زمانی که اپلیکیشن بله، نشان، اسنپ یا هر مسیریاب دیگری را نصب می‌کنید، مجوز دسترسی به سرویس مکان‌یابی و به خصوص GPS ضروری است یا در اولین مرتبه اجرای اپلیکیشنی که برای عکاسی و فیلم‌برداری طراحی شده، در خصوص دسترسی به دوربین و میکروفون سوال می‌کند که یک دسترسی منطقی و ضروری است.

افزایش امنیت گوشی و تبلت با بررسی دسترسی‌ها و کدهای رهگیری موجود در اپ‌ها

در عین حال برخی از اپ‌ها نیازی به دسترسی‌های مهم نظیر دسترسی به دوربین و میکروفون و موقعیت مکانی ندارند و هدف سازنده‌ی اپلیکیشن، رهگیری کاربر است. شاید تصور کنید که رهگیری کاربر فقط برای نمایش تبلیغات و جذب مشتری کاربرد دارد در حالی که شاید هکرها یا حتی یک سازمان جاسوسی، از گوشی و تبلت شما سوء استفاده می‌کند!

با این توضیحات روشن است که بررسی دقیق دسترسی‌ها یا Permissions در اندروید و همین‌طور آیفون و آیپد و حتی کامپیوتر ویندوزی بسیار مهم است.

 چک کردن دسترسی‌های خطرناک در اندروید با برنامه Exodus Privacy

یکی از اپ‌های مفید و کاربردی که دسترسی‌های اپ‌ها در اندروید را با در نظر گرفتن کدهای رهگیری لیست می‌کند، اپلیکیشن رایگان و متن‌باز Exodus Privacy است.

افزایش امنیت گوشی و تبلت با بررسی دسترسی‌ها و کدهای رهگیری موجود در اپ‌ها

اپلیکیشن Exodus Privacy یک دیتابیس یا پایگاه داده عمومی دارد که مرتباً بروز می‌شود و اطلاعات مربوط به کدهای رهگیری و طرح‌ها و الگوریتم‌های رهگیری در آن موجود است. بنابراین با اسکن کردن اپ‌هایی نصب شده روی گوشی یا تبلت شما، کدهای رهگیری را شناسایی می‌کند.

شیوه استفاده از Exodus Privacy ساده است، کافی این این برنامه را نصب کنید و پس از اجرا کردن برنامه، چند دقیقه صبر تا اپ‌ها بررسی شود و رهگیرها یا Trackers و دسترسی‌ها یا Permissions هر یک از اپ‌ها لیست شود.

افزایش امنیت گوشی و تبلت با بررسی دسترسی‌ها و کدهای رهگیری موجود در اپ‌ها

Exodus Privacy کاملاً رایگان و متن‌باز است و برای استفاده کردن از آن نیازی به حساب کاربری و پسورد ندارید و از همه مهم‌تر اینکه اسکن کردن به صورت آفلاین انجام می‌شود و هیچ اطلاعاتی از گوشی و تبلت شما و طریق اینترنت ارسال نمی‌شود.

توجه کنید که تعداد پایین رهگیرها یا تعداد دسترسی‌های یک اپ، به این معنی نیست که اپ موردبحث از نظر حفظ حریم خصوصی و امنیت کاربر، اپ خوبی است. به هر حال دسترسی به میکروفون یا دوربین و یا دسترسی به مخاطبین، دسترسی مهمی است و نباید هر اپی چنین دسترسی مهم و خطرناکی داشته باشد. به همین ترتیب برخی از اپ‌ها تعداد زیادی رهگیر و دسترسی دارند ولیکن شاید خطرناک نباشند.

افزایش امنیت گوشی و تبلت با بررسی دسترسی‌ها و کدهای رهگیری موجود در اپ‌ها

اگر از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنید و معتقد هستید که رهگیری نمی‌شوید! دقت کنید که اپ‌هایی نظیر فیس‌بوک و اینستاگرام از کدهای رهگیری شرکت Meta بهره می‌برند و قطعاً رهگیری رفتار شما در فضای آنلاین انجام می‌شود که جای تعجب ندارد. نکته‌ی عجیب این است که برخی از اپ‌هایی که روی گوشی یا تبلت نصب می‌کنیم و به نظر می‌رسد که رهگیری خاصی انجام نمی‌دهند، در حقیقت حاوی کدهای رهگیری هستند که به کمک اپلیکیشن Exodus Privacy شناسایی می‌شود.

افزایش امنیت گوشی و تبلت با بررسی دسترسی‌ها و کدهای رهگیری موجود در اپ‌ها

پس از شناسایی اپ‌های حاوی کد رهگیری چه کنیم؟

برای حفظ حریم خصوصی و امنیت، می‌توان ۲ راهکار یا تصمیم کلی برای اپ‌های حاوی رهگیر در نظر گرفت: 

اگر کاربر محتاطی هستید، بهتر است در مورد استفاده از اپ‌هایی که حاوی Tracker هستند بیشتر فکر کنید و اگر واقعاً نیازی به برخی از اپ‌ها ندارید، آن را حذف کنید.

راهکار دوم این است که دسترسی اپ به اینترنت را قطع کنید که در همه‌ی نسخه‌های نسبتاً جدید اندروید، امکان‌پذیر و بسیار ساده است. کافی است صفحه‌ی اطلاعات اپ را بررسی کنید و روی Data Usage یا استفاده از اینترنت تپ کنید. دقت کنید که هر دو نوع دسترسی به اینترنت از طریق دیتای سیم‌کارت و همین‌طور شبکه‌ی وای-فای را مسدود کنید.

در مورد دسترسی‌های پرتعداد برخی از اپ‌ها نیز غیرمجاز یا مجاز کردن دسترسی جزو امکانات اندروید است و به راحتی می‌توانید دسترسی یک اپ مشکوک به دوربین یا میکروفون را به کلی غیرمجاز کنید. در نسخه‌های جدید اندروید، مدیریت دسترسی برنامه‌ها ساده‌تر شده و حتی می‌توانید کاری کنید که دسترسی به دوربین یا میکروفون و غیره، تنها حین استفاده کردن از اپ فعال باشد و پس از بستن اپلیکیشن، غیرمجاز شود.