ساخت وبسایت فقط به طراحی چند صفحه و قرار دادن چند تصویر ختم نمیشود. قبل از اینکه سایت منتشر شود یا به کارفرما تحویل داده شود، باید مطمئن شد همه بخشها درست کار میکنند. گاهی ظاهر سایت خوب است، اما فرم تماس ارسال نمیشود. گاهی صفحه در دسکتاپ مرتب دیده میشود، اما در موبایل بههمریخته است. گاهی هم لینکها، دکمهها یا مسیر خرید مشکل دارند و کاربر خیلی زود سایت را ترک میکند.
به همین دلیل، قبل از انتشار نهایی سایت باید یک چکلیست مشخص وجود داشته باشد. این چکلیست کمک میکند خطاهای ساده اما مهم، قبل از دیدهشدن توسط کاربران برطرف شوند. در این مقاله، مهمترین کارهایی را بررسی میکنیم که باید قبل از انتشار، تحویل یا معرفی رسمی یک وبسایت انجام شوند.
چرا قبل از انتشار سایت به چک لیست نیاز داریم؟
بسیاری از مشکلات وبسایتها بعد از انتشار دیده میشوند. یعنی درست زمانی که کاربر وارد سایت شده و انتظار دارد همه چیز بدون دردسر کار کند. این اتفاق میتواند به اعتماد کاربر آسیب بزند. مخصوصاً اگر سایت فروشگاهی، شرکتی یا خدماتی باشد.
چکلیست نهایی به شما کمک میکند چند بخش مهم را منظم بررسی کنید:
- ظاهر سایت
- نسخه موبایل
- لینکها و صفحات اصلی
- فرمها و دکمهها
- سرعت بارگذاری
- امنیت اولیه
- آماده بودن سایت برای انتشار
بدون چکلیست، احتمال فراموش کردن جزئیات زیاد است. ممکن است یک صفحه مهم منتشر نشده باشد. ممکن است لینک شبکههای اجتماعی اشتباه باشد. شاید فرم تماس پیام را ارسال نکند. شاید هم تصویرها بیش از حد سنگین باشند و سایت را کند کنند.
داشتن چکلیست باعث میشود بررسی سایت فقط بر اساس حس و نگاه کلی انجام نشود. هر بخش جداگانه کنترل میشود و نتیجه نهایی قابل اعتمادتر خواهد بود. حتی اگر سایت کوچک باشد، باز هم این مرحله ارزش دارد.
بررسی ظاهر سایت در دسکتاپ و موبایل
اولین چیزی که کاربر بعد از ورود به سایت میبیند، ظاهر صفحات است. اگر طراحی شلوغ باشد، متنها خوانا نباشند یا بخشها در موبایل درست نمایش داده نشوند، کاربر خیلی زود اعتمادش را از دست میدهد. به همین دلیل، قبل از انتشار سایت باید ظاهر آن در چند دستگاه بررسی شود.
فقط دیدن سایت روی لپتاپ کافی نیست. بسیاری از کاربران با موبایل وارد سایت میشوند. پس باید مطمئن شوید صفحه اصلی، منوها، دکمهها، فرمها و تصاویر در اندازههای مختلف درست نمایش داده میشوند.
چند مورد مهم برای بررسی ظاهر سایت:
- فاصله مناسب بین بخشها
- خوانا بودن متنها
- اندازه درست دکمهها در موبایل
- نمایش صحیح منو
- هماهنگی رنگها
- درست بودن تصاویر
- نبودن بخشهای خالی یا بههمریخته
در نسخه موبایل، کاربر باید بتواند بدون زوم کردن، متن را بخواند و روی دکمهها کلیک کند. منو هم باید ساده و قابل استفاده باشد. اگر کاربر برای پیدا کردن یک بخش مهم سردرگم شود، احتمال خروج او از سایت زیاد میشود.
همچنین بهتر است صفحات مهم مثل صفحه اصلی، صفحه محصول، صفحه تماس و صفحات فرود جداگانه بررسی شوند. گاهی یک صفحه درست نمایش داده میشود، اما صفحه دیگر در موبایل مشکل دارد.
ظاهر سایت قرار نیست فقط زیبا باشد. باید مسیر کاربر را سادهتر کند. طراحی خوب یعنی کاربر سریع بفهمد کجاست، چه چیزی ارائه شده و قدم بعدی چیست.
بررسی محتوا، لینک ها و صفحات مهم
بعد از ظاهر سایت، نوبت به بررسی محتوا میرسد. محتوای سایت باید دقیق، خوانا و نهایی باشد. گاهی سایت از نظر طراحی آماده است، اما متنها هنوز آزمایشی هستند. بعضی تیترها کامل نیستند. بعضی لینکها به صفحه اشتباه میروند. این موارد شاید کوچک به نظر برسند، اما برای کاربر نشانه بیدقتی هستند.
قبل از انتشار، بهتر است همه صفحات اصلی یک بار کامل خوانده شوند. فقط غلط املایی مهم نیست. باید بررسی شود که متنها واضح هستند و کاربر را سردرگم نمیکنند.
چند بخش مهم را حتماً بررسی کنید:
- صفحه اصلی
- صفحه درباره ما
- صفحه تماس
- صفحه خدمات یا محصولات
- صفحات فرود
- صفحه قوانین یا شرایط استفاده
- سوالات پرتکرار
- لینک شبکههای اجتماعی
لینکها هم باید جداگانه تست شوند. هر لینک داخلی باید کاربر را به صفحه درست ببرد. لینکهای خارجی هم نباید خراب یا اشتباه باشند. اگر دکمهای با عنوان «ثبت سفارش» یا «تماس با ما» وجود دارد، باید دقیقاً همان کاری را انجام دهد که کاربر انتظار دارد.
در سایتهای فروشگاهی، توضیحات محصول، قیمت، تصاویر، وضعیت موجودی و مسیر خرید باید چند بار بررسی شوند. در سایتهای شرکتی هم شماره تماس، آدرس، ایمیل و فرم ارتباطی اهمیت زیادی دارند.
محتوای خوب فقط برای پر کردن صفحه نیست. باید به کاربر کمک کند تصمیم بگیرد، سوالش را پاسخ دهد و مسیر بعدی را بهتر پیدا کند. اگر متنها مبهم باشند، حتی طراحی خوب هم نمیتواند مشکل را جبران کند.
تست فرمها، دکمه ها و مسیرهای کاربر
یکی از مهمترین بخشهای بررسی نهایی سایت، تست مسیرهایی است که کاربر با آنها تعامل دارد. ظاهر سایت ممکن است درست باشد، اما اگر فرمها، دکمهها یا مسیرهای اصلی کار نکنند، تجربه کاربر خراب میشود.
قبل از انتشار، این موارد را حتماً تست کنید:
- فرم تماس
- فرم ثبتنام
- فرم ورود
- مسیر خرید
- دکمههای دانلود
- عضویت در خبرنامه
- پیامهای خطا
- پیامهای موفقیت
هر فرم باید از ابتدا تا انتها تست شود. فقط پر شدن فیلدها کافی نیست. باید ببینید بعد از ارسال فرم چه اتفاقی میافتد. آیا پیام موفقیت نمایش داده میشود؟ آیا ایمیل یا اعلان به مدیر سایت میرسد؟ اگر کاربر فیلدی را اشتباه وارد کند، پیام خطا واضح است؟
دکمهها هم باید مسیر مشخص داشته باشند. دکمهای که نوشته «خرید»، باید کاربر را به مسیر خرید ببرد. دکمه «تماس با ما» باید به فرم، شماره تماس یا صفحه ارتباطی درست متصل باشد.
در سایتهای فروشگاهی، مسیر خرید باید چند بار با دقت بررسی شود. اضافه کردن محصول به سبد، تغییر تعداد، اعمال کد تخفیف، پرداخت و نمایش نتیجه سفارش باید بدون ابهام انجام شود.
هدف از این تستها ساده است: کاربر نباید در هیچ مرحلهای سردرگم شود. هر کلیک باید نتیجه قابل پیشبینی داشته باشد.
آماده سازی فنی سایت برای انتشار
بعد از بررسی ظاهر، محتوا و مسیرهای کاربر، نوبت به آمادهسازی فنی سایت میرسد. این بخش معمولاً کمتر دیده میشود، اما اگر درست انجام نشود، ممکن است سایت بعد از انتشار با خطا، کندی یا افت کیفیت روبهرو شود.
قبل از انتشار نهایی، چند مورد فنی باید بررسی شود:
- اتصال درست دامنه
- فعال بودن SSL
- آماده بودن دیتابیس
- بررسی نسخه نهایی سایت
- تست فرمها روی محیط اصلی
- کنترل سرعت صفحات
- گرفتن بکاپ اولیه
اگر هدف شما ساخت سایتی کامل و قابل اتکا است، بهتر است قبل از انتشار، مسیر طراحی و اجرای سایت را دقیقتر بررسی کنید. مطالعه راهنماهایی مثل چگونه یک وبسایت همه چی تمام بسازیم؟ میتواند کمک کند بخشهای مهم سایت را از قلم نیندازید.
بررسی امنیت، سرعت و بکاپ قبل از انتشار
قبل از انتشار سایت، امنیت، سرعت و بکاپ باید دوباره بررسی شوند. رمزهای ضعیف، دسترسیهای زیاد، تصاویر سنگین و نبود نسخه پشتیبان میتوانند بعداً مشکلساز شوند.
برای بررسی نهایی، این موارد را کنترل کنید:
- فعال بودن HTTPS
- استفاده از رمزهای قوی
- محدود بودن دسترسی کاربران
- حذف حسابهای آزمایشی
- کاهش حجم تصاویر
- گرفتن بکاپ از فایلها و دیتابیس
سرعت سایت فقط روی تجربه کاربر اثر نمیگذارد. کندی صفحات میتواند روی عملکرد سایت در نتایج جستجو هم اثر منفی داشته باشد. به همین دلیل، توجه به بستر اجرای سایت هم مهم است. برای مثال، موضوعاتی مثل بهبود سئو سایت با هاست ابری لیارا نشان میدهد انتخاب سرویس مناسب میتواند در کیفیت فنی سایت و تجربه کاربر اثر بگذارد.
اگر دانش فنی نداریم، چطور سایت را آماده کنیم؟
برای بررسی نهایی سایت، لازم نیست حتماً برنامهنویس باشید. بسیاری از موارد با یک چکلیست ساده قابل بررسی هستند. کافی است سایت را مثل یک کاربر واقعی ببینید و مسیرهای اصلی را امتحان کنید.
اگر تجربه فنی کمی دارید، بهتر است این کارها را انجام دهید:
- سایت را در موبایل و دسکتاپ باز کنید.
- همه دکمههای مهم را تست کنید.
- فرم تماس را یک بار ارسال کنید.
- لینکهای منو را بررسی کنید.
- سرعت باز شدن صفحات را بسنجید.
- از طراح یا توسعهدهنده بکاپ بخواهید.
حتی اگر مسیر کاری شما از جنس چگونه بدون دانش، پروژه طراحی سایت بگیریم؟ باشد، باز هم باید بتوانید خروجی نهایی را با چند معیار ساده بررسی کنید. این کار کمک میکند سایت را آگاهانهتر تحویل بگیرید و خطاهای واضح را قبل از انتشار پیدا کنید.
چک لیست نهایی قبل از تحویل یا انتشار سایت
در پایان، بهتر است یک بار همه چیز را از نگاه کاربر بررسی کنید. وارد سایت شوید. چند صفحه را باز کنید. روی دکمهها کلیک کنید. فرمها را تست کنید. نسخه موبایل را ببینید. سرعت صفحات را بررسی کنید. لینکها را کنترل کنید. اگر سایت فروشگاهی است، مسیر خرید را تا مرحله آخر امتحان کنید.
این مرحله شاید ساده به نظر برسد، اما بسیاری از مشکلات درست همینجا پیدا میشوند. بهتر است پیش از معرفی رسمی سایت، چند نفر دیگر هم آن را بررسی کنند. نگاه افراد مختلف میتواند خطاهایی را نشان دهد که تیم سازنده به آنها عادت کرده و دیگر نمیبیند.
جمع بندی
سایت زمانی آماده انتشار است که فقط ظاهر آن کامل نباشد. محتوا، لینکها، فرمها، سرعت، امنیت، بکاپ و مسیر اجرای سایت هم باید بررسی شوند. یک چکلیست ساده میتواند جلوی بسیاری از خطاهای رایج را بگیرد و سایت را با اطمینان بیشتری آماده نمایش به کاربران کند.
سیارهی آیتی