من در گذشته از CCleaner استفاده میکردم، اما عملکرد این نرمافزار و موارد مشابه که راهکارهایی برای افزایش سرعت ویندوز پیشنهاد میکنند، همیشه در هالهای از ابهام قرار دارد. در واقع اگر هر روز یا هر هفته مرتباً از CCleaner برای پاکسازی رجیستری ویندوز استفاده کنید، شاید هیچ تغییر محسوسی در سرعت ویندوز ۱۱ حس نکنید.
در ادامه به بحث در مورد عملکرد CCleaner در پاکسازی رجیستری ویندوز میپردازیم و با یک تست واقعی، مواردی که پاکسازی شده را بررسی میکنیم. با سیارهی آیتی همراه باشید.
۲۵۴ مورد حذف شده از رجیستری با حجم ۰ مگابایت!
اسکن اختصاصی رجیستری در کامپیوتر چه چیزی پیدا میکند؟
ابتدا پاکسازی عمومی CCleaner انجام میشود و نتیجه رضایتبخش است؛ حتی بهتر از چیزی که چند سال پیش انتظار میرفت. سپس مرحله بعدی انجام میشود: گزینههای مربوط به پاکسازی فایلهای اضافی و مرورگر غیرفعال میشوند تا یک اسکن کامل رجیستری اجرا شود.
نتیجه اسکن ۲۵۴ مورد را نشان میدهد، اما هنگام بررسی میزان فضایی که قرار است آزاد شود، مشخص میشود که این مقدار ۰.۰۰ مگابایت است. این عدد را نباید صرفاً یک خطای گرد کردن در نظر گرفت، زیرا ورودیهای رجیستری اساساً فرصتی برای آزاد کردن فضای ذخیرهسازی فراهم نمیکنند؛ برخلاف چیزی که مثلاً در پوشه Downloads انتظار میرود. این موارد در واقع کلیدها و مقادیر رشتهای هستند که داخل Hiveهای رجیستری قرار دارند. هیچ بایتی برای آزاد شدن وجود ندارد، بنابراین حذف حتی ۲۵۴ مورد نیز عملاً هیچ تغییری ایجاد نمیکند.
۲۵۴ مورد پیدا شده در دستهبندیهای زیر قرار میگیرند:
| دستهبندی رجیستری | موارد پیدا شده | فضای آزادشده |
|---|---|---|
| Application Paths | ۷۹ | ۰.۰۰ مگابایت |
| MUI Cache | ۵۲ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Invalid File Extensions | ۴۳ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Installers | ۳۴ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Firewall Rules | ۲۵ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Missing Shared DLLs | ۱۵ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Obsolete Software | ۳ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Open with Application | ۲ | ۰.۰۰ مگابایت |
| Windows Services | ۱ | ۰.۰۰ مگابایت |
این نتایج یک سؤال مهم ایجاد میکنند: اگر هیچکدام از این موارد باعث آزاد شدن فضای ذخیرهسازی نمیشوند و هیچکدام هم فایلهایی نیستند که ویندوز مجبور باشد آنها را بررسی کند، پس پاککننده رجیستری دقیقاً چه چیزی را پاک میکند؟ برای پیدا کردن پاسخ، باید تمام دستهبندیها بررسی شوند.
هیچکدام از این بهینهسازیهای CCleaner روی سرعت ویندوز اثر قابل توجه ندارد
۹ دستهبندی رجیستری CCleaner دقیقاً چه مواردی را شناسایی میکنند؟
با بررسی این دستهبندیها، خیلی زود تصویر واضحتری به دست میآید. دستههای Application Paths و Installers و Obsolete Software معمولاً به مواردی مربوط میشوند که ممکن است پس از حذف یک برنامه از کامپیوتر باقی مانده باشند. این موارد به ویندوز کمک میکنند برنامهها را به محل نصب و عملکردهایشان مرتبط کند، اما ورودیهای قدیمی و بلااستفاده تأثیر قابلتوجهی روی سرعت سیستمهای مدرن ندارند.
دستههای MUI Cache و Missing Shared DLLs زمانی اهمیت بیشتری داشتند که ویندوز تنها پس از شناسایی تمام برنامههایی که از یک DLL استفاده میکردند، آن DLL را حذف میکرد. در سیستمهای مدرن، این سازوکار بهندرت مورد استفاده قرار میگیرد و ویندوز نیز تکامل پیدا کرده و دیگر به MUI Cache و سازوکار ردیابی یا پاکسازی Missing Shared DLLs متکی نیست. حتی پس از پاکسازی Cache نیز هیچ فرایندی سریعتر نمیشود، زیرا از ابتدا چیزی در حال خواندن اطلاعات آن نبوده است.
Invalid File Extensions و Open with Application به رفتار ویندوز پس از دوبار کلیک روی یک فایل مربوط میشوند. این موارد نیز هیچ ارتباطی با سرعت ندارند. اگر گزینه اشتباهی حذف شود، رفتار سیستم هنگام دوبار کلیک روی فایلها میتواند غیرقابلپیشبینی شود؛ اما اگر گزینه درست حذف شود، در بهترین حالت هیچ تغییری رخ نمیدهد.
دو دستهای که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرند، Firewall Rules و Windows Services هستند. این موارد باعث کند شدن سیستم نمیشوند، اما صرفاً جنبه ظاهری هم ندارند. قوانین فایروال تعیین میکنند برنامههای خاص اجازه دسترسی به اینترنت داشته باشند یا خیر و ورودیهای سرویسها نیز مشخص میکنند ویندوز چگونه سرویسهای نصبشده، از جمله تنظیمات مربوط به اجرای آنها هنگام راهاندازی سیستم، را مدیریت کند. هر دو مورد در صورت تغییر نادرست میتوانند نحوه عملکرد سرویسها یا برنامهها را تغییر دهند.
با بررسی تمام دستهبندیها و ورودیها، هیچ موردی پیدا نمیشود که روی سرعت باز شدن برنامهها، بالا آمدن ویندوز یا واکنش سیستم هنگام کلیک روی یک گزینه تأثیر داشته باشد.
پاک بودن رجیستری همیشه به معنای سالم بودن آن نیست
مواردی که حذف میشوند ممکن است واقعاً بیاستفاده نباشند
پاککنندههای رجیستری با استفاده از مجموعهای از قوانین تصمیم میگیرند چه مواردی غیرضروری به نظر میرسند، اما این تصمیمها تضمینشده نیستند. به عنوان مثال، CCleaner نمیداند تمام برنامههای موجود روی یک دستگاه دقیقاً چگونه از هر کلیدی که پیدا میکند استفاده میکنند. این ابزار با تطبیق یک مورد با فهرستی از الگوها تصمیم میگیرد که حذف آن مورد بیخطر است.
بسیاری از این حدسها مشکلی ایجاد نمیکنند. با این حال، حتی اگر یک ورودی Open with Application ظاهراً بدون استفاده به نظر برسد، ممکن است نحوه مدیریت یک نوع فایل پرکاربرد توسط ویندوز را تعیین کند. یک قانون فایروال که ظاهراً بلااستفاده به نظر میرسد، ممکن است برای ارتباط یک برنامه قدیمی خاص با اینترنت ضروری باشد. همچنین یک ورودی Windows Services که به اشتباه شناسایی شده، ممکن است برای اجرای صحیح یک فرایند هنگام راهاندازی سیستم ضروری باشد.
CCleaner پیش از حذف موارد، امکان تهیه نسخه پشتیبان را در اختیار کاربر قرار میدهد. با این حال، تهیه نسخه پشتیبان از یک کلید منفرد، به اندازه ایجاد یک نقطه بازیابی سیستم مطمئن نیست. اگر این مرحله نادیده گرفته شود، بازیابی ورودی حذفشده بسیار دشوارتر خواهد شد.
مایکروسافت همواره تصمیم درستی گرفته و پاکسازی رجیستری را به عنوان یک روال معمول برای نگهداری سیستم توصیه نکرده است. وقتی اسکن نشان میدهد هیچ فضایی آزاد نمیشود و مقدار بازیابی فضا ۰.۰۰ مگابایت است، مشخص میشود که کاربر در ازای پاداشی که عملاً وجود ندارد، ریسک کوچکی را میپذیرد.
تبی که دیگر روی آن کلیک نمیشود
به نظر میرسد CCleaner نسبت به چند سال قبل بهتر شده است. این ابزار قابلیتهای دیگری هم دارد که مزایای قابلاندازهگیری ارائه میکنند؛ از جمله پاکسازی فایلهای موقت، پاک کردن Cache مرورگر و ابزار حذف برنامهها. اما نمیتوان همین حرف را درباره تب Registry زد. جایگزینهایی مانند FluentCleaner نیز وجود دارند، اما هر ابزاری که ورودیهای رجیستری را تغییر دهد، با همان خطرات اساسی روبهرو است.
هر زمان که لازم است رجیستری تغییر کند، باید هدف مشخصی وجود داشته باشد و دقیقاً یک مشکل خاص برطرف شود. پاکسازی رجیستری نباید به کاری تبدیل شود که صرفاً برای پر کردن برنامههای نگهداری هفتگی سیستم انجام میشود.
سیارهی آیتی