قابلیت Search Indexing یا ایندکس جستجو در ویندوز یکی از فرایندهای پس‌زمینه‌ای است که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود. ویندوز با ایندکس کردن نام فایل‌ها، مسیرها و در برخی موارد محتوای فایل‌ها یک فهرست ایجاد می‌کند تا هنگام جستجو مجبور نباشد همه فایل‌ها را از ابتدا بررسی کند. به همین دلیل جستجوی فایل‌ها و برنامه‌ها معمولاً سریع‌تر انجام می‌شود.

در مقابل، ایجاد و به‌روزرسانی این فهرست کاملاً بدون هزینه نیست. ویندوز هنگام ایجاد یا تغییر فایل‌ها اطلاعات ایندکس را به‌روزرسانی می‌کند و این کار می‌تواند در برخی سیستم‌ها باعث مصرف CPU و حافظه یا فعالیت دیسک شود. شدت این مصرف به تعداد فایل‌ها، محل‌های تحت ایندکس و نوع سیستم بستگی دارد.

۴ ابزار رایگان ویندوز برای پیدا کردن علت کند شدن کامپیوتر

کند شدن کامپیوتر همیشه به معنی ضعیف بودن پردازنده یا کمبود رم نیست. پر بودن فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های پس‌زمینه، سرویس‌های غیرضروری، افت عملکرد SSD یا حتی مشکلات حرارتی و توان مصرفی می‌توانند باعث کاهش سرعت ویندوز شوند. مایکروسافت نیز چندین عامل از جمله برنامه‌های Startup، فضای ذخیره‌سازی محدود و سخت‌افزار قدیمی را از دلایل رایج افت عملکرد می‌داند.

برای پیدا کردن علت، لازم نیست سراغ ده‌ها ابزار مختلف بروید. چهار برنامه رایگان AppControl و Wintoys و CrystalDiskMark و Microsoft PC Manager می‌توانند بخش مهمی از فرایند عیب‌یابی را پوشش دهند؛ البته هرکدام برای یک نوع مشکل مناسب‌تر هستند.

بسیاری از کاربران تصور می‌کنند فهرست برنامه‌هایی که هنگام ورود به ویندوز اجرا می‌شوند، همان مواردی است که در تنظیمات Startup یا Task Manager دیده می‌شود. اما ویندوز روش‌های مختلفی برای اجرای خودکار برنامه‌ها در اختیار نرم‌افزارها قرار می‌دهد و بخشی از این موارد ممکن است در فهرست معمول Startup دیده نشوند.

مایکروسافت برای بررسی دقیق‌تر این بخش، ابزار رایگان Autoruns را در مجموعه Sysinternals ارائه کرده است. این ابزار برخلاف ابزارهای معمول ویندوز، محل‌های بسیار بیشتری را برای اجرای خودکار برنامه‌ها بررسی می‌کند؛ از پوشه Startup و کلیدهای رجیستری گرفته تا سرویس‌ها، وظایف زمان‌بندی‌شده و برخی مؤلفه‌های دیگر. مایکروسافت Autoruns را یکی از جامع‌ترین ابزارهای بررسی محل‌های اجرای خودکار در ویندوز معرفی می‌کند.

به همین دلیل، اگر می‌خواهید بفهمید چه برنامه‌هایی واقعاً هنگام ورود به ویندوز اجرا می‌شوند یا چرا یک نرم‌افزار بدون اینکه آن را باز کنید در پس‌زمینه فعال است، Autoruns می‌تواند اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به فهرست معمول Startup در اختیار شما قرار دهد.

مجموعه Microsoft Sysinternals یکی از ارزشمندترین مجموعه ابزارها برای مدیریت، بررسی و عیب‌یابی ویندوز است. این مجموعه ده‌ها ابزار تخصصی در اختیار کاربران قرار می‌دهد که هرکدام برای بررسی بخشی از سیستم‌عامل طراحی شده‌اند؛ از پردازش‌ها و سرویس‌های در حال اجرا گرفته تا برنامه‌هایی که همراه با ویندوز اجرا می‌شوند و نحوه مصرف حافظه RAM.

بسیاری از این ابزارها بیشتر برای مدیران سیستم و کاربران حرفه‌ای طراحی شده‌اند و احتمالاً یک کاربر عادی هرگز به بعضی از آن‌ها نیاز پیدا نمی‌کند. با این حال، چند ابزار وجود دارند که حتی برای کاربران معمولی نیز بسیار کاربردی هستند و می‌توانند هنگام کند شدن سیستم، مصرف غیرعادی منابع یا اجرای برنامه‌های ناخواسته، اطلاعاتی ارائه دهند که ابزارهای داخلی ویندوز در اختیار کاربر نمی‌گذارند.

در میان ابزارهای مختلف Sysinternals و Process Explorer و Autoruns و RAMMap سه گزینه‌ای هستند که ارزش نگه داشتن روی هر رایانه مجهز به ویندوز را دارند.

من در گذشته از CCleaner استفاده می‌کردم، اما عملکرد این نرم‌افزار و موارد مشابه که راهکارهایی برای افزایش سرعت ویندوز پیشنهاد می‌کنند، همیشه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در واقع اگر هر روز یا هر هفته مرتباً از CCleaner برای پاکسازی رجیستری ویندوز استفاده کنید، شاید هیچ تغییر محسوسی در سرعت ویندوز ۱۱ حس نکنید.

در ادامه به بحث در مورد عملکرد CCleaner در پاکسازی رجیستری ویندوز می‌پردازیم و با یک تست واقعی، مواردی که پاکسازی شده را بررسی می‌کنیم. با سیاره‌ی آی‌تی همراه باشید.