۴ ابزار رایگان ویندوز برای پیدا کردن علت کند شدن کامپیوتر

کند شدن کامپیوتر همیشه به معنی ضعیف بودن پردازنده یا کمبود رم نیست. پر بودن فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های پس‌زمینه، سرویس‌های غیرضروری، افت عملکرد SSD یا حتی مشکلات حرارتی و توان مصرفی می‌توانند باعث کاهش سرعت ویندوز شوند. مایکروسافت نیز چندین عامل از جمله برنامه‌های Startup، فضای ذخیره‌سازی محدود و سخت‌افزار قدیمی را از دلایل رایج افت عملکرد می‌داند.

برای پیدا کردن علت، لازم نیست سراغ ده‌ها ابزار مختلف بروید. چهار برنامه رایگان AppControl و Wintoys و CrystalDiskMark و Microsoft PC Manager می‌توانند بخش مهمی از فرایند عیب‌یابی را پوشش دهند؛ البته هرکدام برای یک نوع مشکل مناسب‌تر هستند.

Fast Startup معمولاً یکی از اولین قابلیت‌هایی است که هنگام نگرانی درباره فرسودگی SSD به آن اشاره می‌شود. دلیلش هم مشخص است؛ ویندوز برای این قابلیت از فایل hiberfil.sys استفاده می‌کند که ممکن است چندین گیگابایت از فضای درایو را اشغال کند. هنگام خاموش کردن سیستم، ویندوز ابتدا نشست کاربر را می‌بندد و سپس وضعیت کرنل و درایورهای بارگذاری‌شده را در این فایل ذخیره می‌کند تا بوت بعدی سریع‌تر انجام شود.

با این حال، بزرگ بودن hiberfil.sys به این معنی نیست که Fast Startup بیشترین میزان نوشتن را روی SSD ایجاد می‌کند. فعالیت‌هایی مانند Hibernate کامل، ایندکس‌سازی گسترده فایل‌ها، نصب آپدیت‌های ویندوز، همگام‌سازی حجم زیادی از فایل‌های OneDrive و استفاده سنگین از فایل پیجینگ می‌توانند در شرایط خاص حجم بسیار بیشتری از عملیات نوشتن را به SSD تحمیل کنند.

در نتیجه، اگر هدف کاهش نوشتن روی SSD و بررسی علت فعالیت بالای دیسک است، بهتر است قبل از غیرفعال کردن Fast Startup سراغ این فرایندها بروید.

بیشتر افرادی که بیش از یک سال از یک کامپیوتر ویندوزی استفاده کرده‌اند، بالاخره در مقطعی نرم‌افزاری مانند Winhance را نصب کرده‌اند یا روی تبلیغی کلیک کرده‌اند که وعده افزایش سرعت سیستم و آزاد کردن چندین گیگابایت فضای هدررفته را می‌دهد. این کار در ظاهر منطقی به نظر می‌رسد، چون زمانی لازم بود رجیستری پاک‌سازی شود، دیسک بهینه‌سازی شود و ویندوز نمی‌توانست این کارها را به صورت خودکار انجام دهد. چنین رویکردی چند دهه پیش منطقی بود، اما به لطف پیشرفت‌های ویندوز ۱۱ دیگر چندان قابل دفاع نیست.

در ادامه به امکانات ویندوز ۱۱ برای پاکسازی فایل‌ها و افزایش سرعت سیستم اشاره می‌کنیم تا مشخص شود که نصب کردن برنامه‌هایی نظیر Winhanced ضروری است یا خیر.

بدیهی است که یک SSD در مقایسه با هارد دیسک HDD سرعت بسیار بیشتری دارد، اما برخی اشتباهات می‌توانند بدون آنکه متوجه شوید، عملکرد آن را به‌شدت کاهش دهند. بدتر اینکه بسیاری از این اشتباهات را کاربران به‌طور روزمره انجام می‌دهند و برخی دیگر نیز کاملاً پنهان هستند؛ به‌طوری که تا زمانی که علت را بررسی نکنید، متوجه آن‌ها نخواهید شد.

در ادامه با رایج‌ترین اشتباهاتی آشنا می‌شوید که بارها مشاهده کرده‌ام و معمولاً باعث می‌شوند کاربران از خود بپرسند چرا رایانه آن‌ها ناگهان این‌قدر کند شده است. با سیاره‌ی آی‌تی همراه باشید.