موتورهای جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی در حال تغییر روش پیدا کردن اطلاعات در اینترنت هستند. ابزارهایی مانند Perplexity به‌جای نمایش فهرستی از سایت‌ها، اطلاعات چندین صفحه را بررسی می‌کنند و پاسخ نسبتاً کاملی همراه با ارجاع به منابع ارائه می‌دهند. اما استفاده از امکانات پیشرفته این سرویس‌ها معمولاً به اشتراک پولی نیاز دارد. Vane که قبلاً با نام Perplexica شناخته می‌شد، یک جایگزین رایگان و متن‌باز برای Perplexity است که می‌توانید آن را روی کامپیوتر شخصی اجرا کنید، مدل هوش مصنوعی دلخواهتان را انتخاب کنید و کنترل بیشتری بر حریم خصوصی و اطلاعات خود داشته باشید.
معرفی موتور جست‌وجوی هوش مصنوعی Vane؛ جایگزین رایگان Perplexity
Vane یک موتور جست‌وجوی هوش مصنوعی متن‌باز است که امکان نصب و میزبانی شخصی دارد. برخلاف موتورهای جست‌وجوی سنتی مانند گوگل، این ابزار ابتدا سؤال کاربر را تحلیل می‌کند، سپس اطلاعات مرتبط را از اینترنت جمع‌آوری می‌کند و در نهایت با استفاده از یک مدل زبانی، پاسخ منسجمی تولید می‌کند.
یکی از ویژگی‌های مهم Vane نمایش منابع استفاده‌شده در پاسخ است. به این ترتیب می‌توانید اطلاعات ارائه‌شده توسط هوش مصنوعی را بررسی کنید و مطمئن شوید پاسخ صرفاً بر اساس حدس مدل تولید نشده است.
این نرم‌افزار برای جست‌وجوی اینترنتی از موتور متن‌باز SearXNG استفاده می‌کند. SearXNG نتایج را از موتورهای جست‌وجوی مختلف دریافت می‌کند و آن‌ها را در اختیار Vane قرار می‌دهد تا مدل هوش مصنوعی بتواند پاسخ نهایی را آماده کند.
قابلیت‌های اصلی Vane عبارت‌اند از:
- جست‌وجوی هوشمند: بررسی صفحات اینترنت و تولید پاسخ با استفاده از هوش مصنوعی.
- تحقیق پیشرفته: تقسیم سؤال‌های پیچیده به چند بخش و انجام جست‌وجوهای متوالی.
- نمایش منابع: امکان بررسی صفحات و اطلاعاتی که در تولید پاسخ استفاده شده‌اند.
- جست‌وجوی تخصصی: انتخاب منابعی مانند صفحات وب، انجمن‌های گفتگو و مقالات علمی.
- جست‌وجوی تصویر و ویدیو: پیدا کردن محتوای تصویری و ویدیویی مرتبط با درخواست کاربر.
- تحلیل فایل‌ها: بارگذاری اسناد PDF و فایل‌های متنی یا تصویری و پرسیدن سؤال درباره محتوای آن‌ها.
- حفظ سابقه جست‌وجو: ذخیره تاریخچه و امکان مراجعه مجدد به پاسخ‌های قبلی.
- اجرای شخصی: امکان نصب نرم‌افزار روی ویندوز، لینوکس و مک با استفاده از داکر.
علاوه بر این امکانات، Vane بخشی به نام Discover دارد که برای مشاهده مطالب و موضوعات جالب و پرطرفدار طراحی شده است.
استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی مختلف و اجرای آفلاین با Ollama
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های Vane نسبت به بسیاری از سرویس‌های مشابه، امکان انتخاب مدل هوش مصنوعی است. در این نرم‌افزار می‌توانید از مدل‌های ابری شرکت‌های مختلف استفاده کنید یا مدل زبانی را مستقیماً روی کامپیوتر خود اجرا کنید.
Vane از سرویس‌های مطرحی مانند OpenAI و Anthropic و Google Gemini پشتیبانی می‌کند. همچنین امکان اتصال به Groq و سرورهای سازگار با رابط برنامه‌نویسی OpenAI وجود دارد.
برای استفاده از مدل‌های ابری معمولاً باید کلید API سرویس موردنظر را وارد کنید. این روش الزاماً رایگان نیست، اما در بسیاری از سرویس‌ها هزینه بر اساس میزان استفاده محاسبه می‌شود و نیازی به خرید اشتراک ثابت ماهانه ندارید.
اجرای مدل هوش مصنوعی روی کامپیوتر با Ollama
اگر به حریم خصوصی اهمیت می‌دهید یا نمی‌خواهید هزینه استفاده از مدل‌های ابری را پرداخت کنید، می‌توانید Vane را به Ollama متصل کنید.
Ollama امکان اجرای مدل‌های زبانی مانند خانواده Qwen و Gemma را روی کامپیوتر شخصی فراهم می‌کند. در این حالت پردازش پرسش و تولید پاسخ می‌تواند روی سخت‌افزار خودتان انجام شود.
البته استفاده از مدل محلی به معنی آفلاین شدن کامل موتور جست‌وجو نیست. برای دریافت اطلاعات جدید از اینترنت همچنان به اتصال شبکه نیاز دارید، مگر اینکه صرفاً از مدل محلی برای پاسخ‌گویی بدون جست‌وجوی وب استفاده کنید.
همچنین مدل‌های بزرگ به رم و توان پردازشی بیشتری نیاز دارند. سرعت پاسخ‌گویی Vane هنگام استفاده از Ollama به مدل انتخاب‌شده و مشخصات کامپیوتر بستگی دارد.
حالت‌های مختلف جست‌وجو در Vane
Vane سه حالت اصلی برای تنظیم سرعت و کیفیت جست‌وجو ارائه می‌دهد:
- Speed: مناسب سؤال‌های ساده و جست‌وجوهای سریع با زمان پردازش کمتر.
- Balanced: حالت متعادل برای جست‌وجوهای روزمره با توجه به سرعت و کیفیت پاسخ.
- Quality: مناسب سؤال‌های پیچیده‌تر که به بررسی منابع بیشتر و تحلیل دقیق‌تر نیاز دارند.
در حالت Quality معمولاً زمان بیشتری صرف جست‌وجو و تحلیل اطلاعات می‌شود. البته انتخاب این حالت تضمین نمی‌کند که پاسخ همیشه دقیق‌تر باشد؛ کیفیت مدل زبانی و منابع پیدا‌شده نیز اهمیت زیادی دارند.
آموزش نصب Vane در ویندوز و مک و لینوکس با Docker
ساده‌ترین روش نصب Vane استفاده از Docker است. داکر امکان اجرای برنامه را در یک محیط مستقل فراهم می‌کند و باعث می‌شود نیازی به نصب دستی بسیاری از وابستگی‌های نرم‌افزار نداشته باشید.
برای نصب Vane در ویندوز ۱۱ یا سیستم‌عامل‌های دیگر، ابتدا Docker Desktop یا موتور داکر سازگار با سیستم‌عامل خود را نصب و اجرا کنید.
در ویندوز می‌توانید PowerShell یا Windows Terminal را باز کنید. در مک و لینوکس نیز از ترمینال استفاده کنید.
سپس دستور زیر را اجرا کنید:
docker run -d -p 127.0.0.1:3000:3000 -v vane-data:/home/vane/data --name vane itzcrazykns1337/vane:latest
این دستور نسخه کانتینری Vane را دریافت و اجرا می‌کند. موتور SearXNG نیز در همین نسخه قرار دارد و معمولاً نیازی به نصب جداگانه آن نیست.
در این دستور، پورت برنامه فقط به آدرس محلی کامپیوتر متصل شده است تا بدون تنظیمات امنیتی اضافی از شبکه قابل دسترسی نباشد. همچنین اطلاعات برنامه در یک فضای ذخیره‌سازی پایدار نگهداری می‌شود.
پس از راه‌اندازی کانتینر، مرورگر را باز کنید و نشانی محلی زیر را وارد کنید:
http://localhost:3000
در صفحه تنظیمات اولیه می‌توانید سرویس هوش مصنوعی را انتخاب کنید و کلید API یا آدرس سرور مدل محلی را وارد کنید.
اتصال Vane به Ollama
اگر Ollama را روی همان کامپیوتر اجرا کرده‌اید، در تنظیمات سرویس‌دهنده مدل در Vane، گزینه Ollama را انتخاب کنید و آدرس API آن را وارد کنید.
در ویندوز و مک، وقتی Vane داخل Docker اجرا می‌شود، معمولاً باید از آدرس زیر برای دسترسی به Ollama روی کامپیوتر میزبان استفاده کنید:
http://host.docker.internal:11434
در لینوکس ممکن است لازم باشد آدرس شبکه کامپیوتر میزبان را وارد کنید و دسترسی مناسب به سرویس Ollama را تنظیم کنید.
پس از برقراری اتصال، مدل موردنظر را انتخاب کنید و یک سؤال آزمایشی بپرسید.
رفع مشکل پیدا نشدن نتایج جست‌وجو در Vane
یکی از مشکلات احتمالی نصب Vane این است که برنامه اجرا می‌شود، اما هنگام جست‌وجو هیچ نتیجه‌ای دریافت نمی‌کند.
این مشکل معمولاً به ارتباط SearXNG با موتورهای جست‌وجوی اینترنتی مربوط است. بعضی سرویس‌ها ممکن است درخواست‌های خودکار را محدود کنند یا به دلیل مشکلات شبکه در دسترس نباشند.
در چنین شرایطی موارد زیر را بررسی کنید:
- وضعیت کانتینر: مطمئن شوید Vane در Docker بدون خطا اجرا شده است.
- اتصال اینترنت: دسترسی کانتینر به اینترنت و سرویس‌های جست‌وجو را بررسی کنید.
- تنظیمات SearXNG: در صورت استفاده از نسخه مستقل، مطمئن شوید خروجی JSON فعال است.
- محدودیت موتورهای جست‌وجو: اگر سرویس‌های انتخاب‌شده درخواست‌ها را مسدود می‌کنند، از موتورهای سازگار دیگر استفاده کنید.
- فضای ذخیره‌سازی: پیش از نصب و دانلود مدل‌های هوش مصنوعی، فضای خالی کافی داشته باشید.
برای بررسی پیام‌های خطای کانتینر نیز می‌توانید دستور زیر را اجرا کنید:
docker logs --tail 100 vane
در صورتی که نسخه همراه SearXNG به‌درستی کار نکند، می‌توانید از یک نمونه مستقل و به‌روز SearXNG استفاده کنید و آن را به Vane متصل کنید.
مقایسه Vane و Perplexity؛ کدام موتور جست‌وجوی هوش مصنوعی بهتر است؟
مهم‌ترین تفاوت Vane و Perplexity در نحوه ارائه خدمات و میزان کنترل کاربر بر مدل‌های هوش مصنوعی است. Perplexity یک سرویس آماده است و می‌توانید بدون نصب برنامه از آن استفاده کنید، اما Vane برای نصب و نگهداری به دانش فنی بیشتری نیاز دارد.
از طرف دیگر، Vane به کاربر اجازه می‌دهد مدل هوش مصنوعی را خودش انتخاب کند و حتی پردازش پاسخ‌ها را به‌صورت محلی انجام دهد.
|
ویژگی |
Vane |
Perplexity |
|---|---|---|
|
نرم‌افزار متن‌باز |
بله |
خیر |
|
نصب روی کامپیوتر شخصی |
بله |
سرویس اصلی ابری است |
|
استفاده از مدل‌های محلی |
بله، با Ollama |
خیر، در سرویس اصلی |
|
انتخاب مدل هوش مصنوعی |
قابل تنظیم |
وابسته به اشتراک |
|
تحقیق پیشرفته |
بله |
بله |
|
جست‌وجوی همراه با منابع |
بله |
بله |
|
راه‌اندازی اولیه |
نیازمند تنظیمات |
بسیار ساده |
|
هزینه |
خود نرم‌افزار رایگان |
رایگان با امکانات محدود و اشتراک پولی |
اشتراک Perplexity Pro با قیمت پایه حدود ۲۰ دلار در ماه ارائه می‌شود و امکاناتی مانند انتخاب مدل‌های پیشرفته و محدودیت‌های بالاتر جست‌وجو را فراهم می‌کند.
در مقابل، Vane رایگان است، اما اگر از مدل‌های ابری پولی استفاده کنید، هزینه API جداگانه محاسبه می‌شود. بنابراین استفاده از Vane لزوماً در همه شرایط ارزان‌تر نیست.
تفاوت کیفیت پاسخ‌ها در جست‌وجوهای پیچیده
Vane می‌تواند یک سؤال پیچیده را به چند بخش کوچک‌تر تقسیم کند و برای رسیدن به پاسخ، چندین جست‌وجو انجام دهد. همچنین امکان مشاهده روند تحقیق و منابع جمع‌آوری‌شده وجود دارد.
بااین‌حال، تعداد بیشتر جست‌وجوها الزاماً به معنی پاسخ بهتر نیست. ممکن است یک موتور جست‌وجوی هوش مصنوعی ده‌ها صفحه را بررسی کند، اما اطلاعات مهمی مانند تاریخ انتشار، نسخه جدید یک نرم‌افزار یا راهکار ساده‌تر حل مشکل را تشخیص ندهد.
Perplexity به دلیل زیرساخت جست‌وجوی اختصاصی و یکپارچگی سرویس‌هایش، معمولاً تجربه ساده‌تری در اختیار کاربران قرار می‌دهد. در مقابل، عملکرد Vane بیشتر به مدل انتخابی، تنظیمات SearXNG و کیفیت نتایج جست‌وجو وابسته است.
آیا Vane برای حفظ حریم خصوصی بهتر است؟
امکان میزبانی شخصی مهم‌ترین مزیت Vane از نظر حریم خصوصی است. با استفاده از مدل محلی Ollama، می‌توانید از ارسال متن سؤال‌ها و محتوای پاسخ‌ها به سرویس‌دهندگان مدل‌های ابری جلوگیری کنید.
بااین‌حال، باید توجه داشته باشید که:
- جست‌وجوی اینترنتی: درخواست‌های جست‌وجو همچنان ممکن است از طریق SearXNG به موتورهای جست‌وجوی بیرونی ارسال شوند.
- مدل‌های ابری: هنگام استفاده از API شرکت‌های دیگر، اطلاعات لازم برای پردازش به سرور همان شرکت ارسال می‌شود.
- امنیت شبکه: نسخه‌های فعلی Vane ممکن است فاقد احراز هویت داخلی کامل باشند. بنابراین نباید پورت برنامه را بدون محافظت مناسب در اینترنت عمومی قرار دهید.
- تاریخچه و فایل‌ها: اطلاعات ذخیره‌شده روی سرور شخصی نیز باید در برابر دسترسی غیرمجاز محافظت شوند.
در مجموع، Vane برای کاربرانی مناسب‌تر است که به نرم‌افزار متن‌باز، هوش مصنوعی محلی و کنترل بیشتر بر تنظیمات اهمیت می‌دهند. اما اگر فقط می‌خواهید بدون درگیری با نصب و پیکربندی سؤال بپرسید و پاسخ دریافت کنید، Perplexity انتخاب راحت‌تری خواهد بود.
سیاره‌ی آی‌تی