خالی شدن سریع باتری گوشی معمولاً به برنامههای پرمصرف، فعالیتهای پسزمینه، سلامت باتری یا حتی دمای دستگاه نسبت داده میشود. با این حال، نمایشگر نیز یکی از بخشهایی است که میتواند سهم قابلتوجهی در مصرف انرژی داشته باشد؛ بهخصوص زمانی که گوشی به صورت دائمی با نرخ نوسازی بالا کار میکند.
در گوشیهای مجهز به نمایشگر ۹۰ یا ۱۲۰ هرتز، کاهش نرخ نوسازی به ۶۰ هرتز میتواند یکی از سادهترین راهها برای کاهش مصرف انرژی باشد. البته میزان صرفهجویی به نوع نمایشگر، روشنایی، پردازنده، نوع استفاده و نحوه مدیریت نرخ نوسازی در هر گوشی بستگی دارد و نمیتوان یک درصد ثابت را برای همه مدلها در نظر گرفت. پژوهشهای جدید نیز نشان میدهند که افزایش نرخ نوسازی معمولاً مصرف انرژی را افزایش میدهد.
چرا نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز باتری گوشی را سریعتر خالی میکند؟
نرخ نوسازی یا Refresh Rate مشخص میکند نمایشگر در هر ثانیه چند بار تصویر را بهروزرسانی میکند. نمایشگر ۶۰ هرتز میتواند تصویر را تا ۶۰ بار در ثانیه تازهسازی کند، در حالی که نمایشگر ۱۲۰ هرتز این کار را تا ۱۲۰ بار در ثانیه انجام میدهد. در نتیجه، پیمایش صفحات، انیمیشنها و حرکتهای سریع روی نمایشگر ۱۲۰ هرتز روانتر دیده میشوند.
این تفاوت البته به معنای دو برابر شدن مصرف باتری نیست. میزان مصرف به فناوری پنل و نحوه مدیریت نرخ نوسازی توسط سیستمعامل و سختافزار بستگی دارد. با این حال، اندروید نیز افزایش نرخ نوسازی را عاملی برای افزایش مصرف انرژی میداند و توصیه میکند در صورت امکان، نرخ نوسازی متناسب با نوع استفاده تنظیم شود.
تفاوت ۶۰ و ۱۲۰ هرتز هنگام اسکرول سریع، جابهجایی بین برنامهها و اجرای بازیها بیشتر دیده میشود. در مقابل، هنگام خواندن یک متن ثابت یا مشاهده تصویری که حرکت چندانی ندارد، استفاده از نرخ نوسازی بالاتر الزاماً مزیت قابلتوجهی ایجاد نمیکند.
به همین دلیل، اگر اولویت اصلی افزایش شارژدهی است، انتخاب ۶۰ هرتز میتواند یک مصالحه منطقی باشد. در مقابل، اگر روان بودن رابط کاربری و اجرای بازیها اهمیت بیشتری دارد، نرخ نوسازی بالاتر ارزش مصرف انرژی اضافه را خواهد داشت.
چگونه نرخ نوسازی نمایشگر گوشی اندرویدی را روی ۶۰ هرتز بگذاریم؟
مسیر دقیق تنظیمات به برند و نسخه اندروید بستگی دارد، اما در بسیاری از گوشیها باید وارد بخش Display شوید و گزینهای مانند Refresh rate یا Motion smoothness یا Smooth Display را پیدا کنید. در گوشیهای سامسونگ این گزینه با عنوان Motion smoothness شناخته میشود.
در گوشیهای سامسونگ معمولاً مسیر زیر را دنبال کنید:
Settings > Display > Motion smoothness
سپس گزینه Standard را انتخاب کنید تا نرخ نوسازی روی ۶۰ هرتز قرار بگیرد. سامسونگ نیز Standard را گزینهای معرفی میکند که برای حفظ شارژ باتری از نرخ نوسازی ۶۰ هرتز بهره میبرد.
در گوشیهای دیگر ممکن است گزینهها نام متفاوتی داشته باشند. به عنوان مثال، در برخی گوشیهای گوگل گزینه Smooth Display برای مدیریت نرخ نوسازی استفاده میشود. در بعضی مدلها نیز امکان انتخاب مستقیم ۶۰ یا ۹۰ یا ۱۲۰ هرتز وجود دارد.
آیا کاهش نرخ نوسازی از ۱۲۰ به ۶۰ هرتز واقعاً تفاوت محسوسی ایجاد میکند؟
تأثیر این تغییر برای هر گوشی یکسان نیست. مقدار مصرف نمایشگر به روشنایی صفحه، نوع پنل، محتوای در حال نمایش، نرخ نوسازی واقعی و حتی دمای دستگاه وابسته است. به همین دلیل، نمیتوان ادعا کرد که پایین آوردن نرخ نوسازی همیشه مقدار مشخصی به عمر باتری اضافه میکند.
در یک مطالعه جدید درباره مصرف انرژی گوشیهای همراه نیز افزایش نرخ نوسازی در بیشتر سناریوها با افزایش مصرف انرژی همراه بود. در همان بررسی، نرخ نوسازی ۶۰ هرتز به عنوان یک انتخاب عملی برای ایجاد تعادل میان روان بودن تصویر و مصرف انرژی مطرح شد.
بنابراین اگر گوشی در پایان روز معمولاً با شارژ بسیار کمی باقی میماند، آزمایش نرخ نوسازی ۶۰ هرتز میتواند ارزش داشته باشد. بهتر است این آزمایش را در شرایط استفاده مشابه انجام دهید و میزان Screen-on Time و درصد باتری باقیمانده را در چند روز مقایسه کنید.
از طرف دیگر، اگر گوشی شما از نرخ نوسازی تطبیقی پشتیبانی میکند، الزاماً نیازی نیست نرخ نوسازی را به صورت دائمی روی ۶۰ هرتز قفل کنید. حالت Adaptive میتواند هنگام اسکرول و اجرای محتوای متحرک نرخ نوسازی را افزایش دهد و در شرایط کمتحرک آن را کاهش دهد. سامسونگ نیز در حالت Adaptive نرخ نوسازی را بسته به شرایط نمایشگر به صورت پویا تنظیم میکند.
آیا بعد از یک روز به ۶۰ هرتز عادت میکنید؟
تفاوت ۶۰ و ۱۲۰ هرتز در ابتدای تغییر کاملاً قابل مشاهده است، بهخصوص اگر مدت زیادی از نمایشگر ۱۲۰ هرتز استفاده کرده باشید. اسکرول کردن در صفحات وب و منوها در ۱۲۰ هرتز نرمتر به نظر میرسد و هنگام باز و بسته کردن برنامهها نیز انیمیشنها روانتر دیده میشوند.
با این حال، تفاوت در همه فعالیتها به یک اندازه مهم نیست. هنگام خواندن ایمیل، ارسال پیام، مشاهده تصاویر یا تماشای بسیاری از ویدیوها، مزیت ۱۲۰ هرتز نسبت به ۶۰ هرتز ممکن است کمتر از زمانی باشد که سریع در یک صفحه طولانی اسکرول میکنید یا بازی میکنید.
در بازیهایی که از نرخ فریم بالا پشتیبانی میکنند، کاهش نرخ نوسازی میتواند محسوستر باشد. اگر بازی با نرخ فریم بالا اجرا شود، نمایشگر ۱۲۰ هرتز میتواند حرکت روانتری ارائه کند؛ بنابراین برای کاربران گیمر، کاهش نرخ نوسازی ممکن است مصالحه بزرگتری باشد. گوگل نیز اشاره میکند که نرخ نوسازی بالاتر برای تجربههای متحرک مانند بازی میتواند مفید باشد اما مصرف انرژی بیشتری دارد.
گوشیهای مجهز به LTPO لازم نیست همیشه بین ۶۰ و ۱۲۰ هرتز انتخاب کنند
نمایشگرهای جدیدتر مجهز به فناوریهایی مانند LTPO میتوانند نرخ نوسازی را به صورت پویا تغییر دهند. در چنین گوشیهایی، نمایشگر الزاماً با یک نرخ ثابت مانند ۶۰ یا ۱۲۰ هرتز کار نمیکند و میتواند متناسب با محتوای روی صفحه نرخ نوسازی را تغییر دهد.
به عنوان مثال، هنگام اسکرول سریع یا اجرای بازی، نرخ نوسازی میتواند افزایش پیدا کند تا حرکت روانتر شود. زمانی که صفحه تقریباً ثابت است، نرخ نوسازی میتواند کاهش پیدا کند تا انرژی کمتری مصرف شود. اندروید نیز استفاده از نرخ نوسازی پویا را راهکاری برای ایجاد تعادل میان روان بودن تصویر و مصرف انرژی میداند.
در نتیجه، گوشی مجهز به LTPO میتواند بدون آنکه کاربر دائماً بین ۶۰ و ۱۲۰ هرتز جابهجا شود، در بسیاری از شرایط به صورت خودکار نرخ نوسازی مناسب را انتخاب کند. البته محدوده نرخ نوسازی و نحوه عملکرد آن به مدل گوشی و پنل مورد استفاده بستگی دارد.
نرخ نوسازی تطبیقی همیشه بهترین انتخاب برای بیشترین شارژدهی نیست
حالت Adaptive معمولاً انتخاب متعادلی برای استفاده روزمره است، اما اگر هدف اصلی دستیابی به بیشترین شارژدهی ممکن باشد، قفل کردن نرخ نوسازی روی ۶۰ هرتز همچنان میتواند منطقی باشد.
سامسونگ نیز بین حالت Standard و Adaptive تفاوت مشخصی قائل شده است. Standard نرخ ۶۰ هرتز را ثابت نگه میدارد و برای حفظ باتری مناسبتر است، در حالی که Adaptive برای مواقعی که روان بودن تصویر اهمیت دارد نرخ نوسازی را افزایش میدهد.
اگر بیشتر زمان استفاده از گوشی صرف پیامرسانی، مطالعه و کارهای ساده میشود، ۶۰ هرتز میتواند انتخاب مناسبی باشد. اگر دائماً بازی میکنید یا روان بودن اسکرول برایتان اهمیت زیادی دارد، Adaptive احتمالاً انتخاب متعادلتری خواهد بود.
روشنایی نمایشگر و زمان خاموش شدن صفحه هم روی مصرف باتری تأثیر دارند
نرخ نوسازی تنها تنظیم نمایشگر نیست که روی شارژدهی اثر میگذارد. روشنایی صفحه نیز یکی از مهمترین عوامل مصرف انرژی است و پژوهشهای جدید نشان دادهاند که افزایش روشنایی میتواند مصرف انرژی را به شکل محسوسی افزایش دهد.
به همین دلیل، بهتر است روشنایی را تا حدی تنظیم کنید که خوانایی صفحه حفظ شود اما نمایشگر بیدلیل در بالاترین سطح روشنایی قرار نگیرد. استفاده از روشنایی تطبیقی نیز میتواند در شرایط مختلف به تنظیم خودکار روشنایی کمک کند.
حالت تاریک در گوشیهای OLED و AMOLED میتواند مفید باشد
اگر گوشی به نمایشگر OLED یا AMOLED مجهز باشد، فعال کردن حالت تاریک میتواند در برخی شرایط مصرف انرژی نمایشگر را کاهش دهد. دلیل آن این است که در نمایشگر OLED هر پیکسل نور خودش را تولید میکند و پیکسلهای مشکی میتوانند خاموش شوند. در نمایشگرهای LCD، نور پسزمینه همچنان فعال است و مزیت حالت تاریک از نظر مصرف انرژی بسیار محدودتر خواهد بود.
البته نباید انتظار داشت فعال کردن حالت تاریک به تنهایی تغییر بسیار بزرگی در شارژدهی ایجاد کند. میزان صرفهجویی به نوع پنل، سطح روشنایی و محتوای نمایش دادهشده بستگی دارد. بنابراین در یک گوشی OLED، ترکیب روشنایی منطقی، حالت تاریک و نرخ نوسازی مناسب میتواند مؤثرتر از تکیه بر یک تنظیم واحد باشد.
زمان خاموش شدن خودکار صفحه را کوتاهتر کنید
Screen timeout نیز یکی دیگر از تنظیمات سادهای است که میتواند از روشن ماندن بیدلیل نمایشگر جلوگیری کند. اگر صفحه گوشی مدت زیادی پس از آخرین لمس روشن بماند، انرژی بیشتری مصرف خواهد شد.
اگر معمولاً گوشی را بعد از کار کنار میگذارید، کاهش زمان خاموش شدن خودکار صفحه از یک دقیقه به ۳۰ ثانیه میتواند از روشن ماندن بیدلیل نمایشگر جلوگیری کند. البته این گزینه نیز باید متناسب با عادت استفاده تنظیم شود تا هنگام مطالعه یا انجام کارهای طولانی باعث خاموش شدن زودهنگام صفحه نشود.
برای افزایش شارژدهی گوشی اول نرخ نوسازی را آزمایش کنید
اگر گوشی اندرویدی شما نمایشگر ۹۰ یا ۱۲۰ هرتز دارد و شارژدهی آن برایتان کافی نیست، کاهش نرخ نوسازی به ۶۰ هرتز یکی از سادهترین تنظیماتی است که میتوانید امتحان کنید. این تغییر نیازی به نصب برنامه اضافی ندارد و در بیشتر گوشیهای مجهز به نرخ نوسازی بالا از طریق تنظیمات نمایشگر انجام میشود.
با این حال، ۶۰ هرتز همیشه بهترین گزینه نیست. اگر گوشی از نرخ نوسازی تطبیقی بهره میبرد، حالت Adaptive میتواند برای استفاده روزمره تعادل مناسبی میان روان بودن تصویر و مصرف انرژی ایجاد کند. در مقابل، اگر اولویت اصلی بیشترین شارژدهی ممکن است و روان بودن رابط کاربری اهمیت کمتری دارد، ۶۰ هرتز انتخاب سادهتری خواهد بود.
در کنار نرخ نوسازی، کاهش روشنایی غیرضروری، کوتاه کردن زمان خاموش شدن صفحه و فعال کردن حالت تاریک در گوشیهای OLED نیز میتواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند. در نتیجه، به جای دنبال کردن یک راهکار واحد، بهتر است مجموعهای از تنظیمات نمایشگر را متناسب با نوع استفاده خود تنظیم کنید.
سیارهی آیتی









