افزونههای مرورگر گاهی به دلیل سطح دسترسی گسترده، مصرف منابع یا نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی، شهرت چندان خوبی ندارند. با این حال، متنباز بودن یک افزونه میتواند شفافیت بیشتری درباره نحوه عملکرد آن ایجاد کند؛ زیرا کد برنامه در دسترس عموم قرار دارد و امکان بررسی و مشارکت جامعه توسعهدهندگان وجود دارد.
البته متنباز بودن بهتنهایی به معنای بیخطر بودن یک افزونه نیست. بهتر است تعداد کاربران، سابقه توسعه، مجوزهای درخواستی، بهروزرسانیها و مخزن کد آن نیز بررسی شود. افزونههای معرفیشده در این مقاله، هر کدام یک مشکل مشخص را حل میکنند؛ از افزایش حریم خصوصی گرفته تا مدیریت رمزهای عبور، کنترل تبها و استفاده از وب با کیبورد.
با سیارهی آیتی همراه باشید تا ۶ مورد از افزونههای مفید و کاربردی و البته متنباز گوگل کروم را بررسی کنیم.
DuckDuckGo Search & Tracker Protection
یک لایه حریم خصوصی برای وبگردی
اگر از مرورگری با تمرکز ویژه بر حریم خصوصی استفاده نمیکنید، DuckDuckGo Search & Tracker Protection میتواند یکی از افزونههای کاربردی برای کاهش ردیابی آنلاین باشد.
این افزونه فقط موتور جستوجوی پیشفرض را به DuckDuckGo تغییر نمیدهد؛ بلکه قابلیتهایی برای مسدود کردن بسیاری از Trackerهای شخص ثالث و ارتقای اتصال سایتها به HTTPS دارد. DuckDuckGo میگوید افزونه آن میتواند بسیاری از Trackerها را پیش از بارگذاری متوقف کند.
یکی از قابلیتهای جالب آن Email Protection است که آدرسهای @duck.com در اختیار کاربر قرار میدهد و میتواند بسیاری از Trackerهای موجود در ایمیلها را حذف کند. قابلیت Duck.ai نیز امکان گفتوگوی خصوصی با مدلهای هوش مصنوعی جانبی را فراهم میکند و طبق توضیحات رسمی DuckDuckGo، دادههای این گفتوگوها برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی استفاده نمیشوند.
البته این افزونه را نباید جایگزین کامل مسدودکنندههای تخصصی تبلیغات دانست. هدف اصلی آن ترکیبی از جستوجوی خصوصی و مجموعهای از قابلیتهای ضدردیابی است.
نسخه فعلی افزونه در فروشگاه گوگل کروم نیز متنباز معرفی شده و مخزن کد آن در GitHub در دسترس است.
Bitwarden
به استفاده مجدد از رمزهای عبور پایان دهید
ذخیره کردن رمزهای عبور در مرورگر راحت است، اما یک Password Manager اختصاصی امکانات بیشتری برای مدیریت حسابها و اطلاعات ورود فراهم میکند. Bitwarden یکی از شناختهشدهترین گزینههای متنباز در این حوزه است.
Bitwarden کد منبع بخشهای مختلف خود، از جمله افزونه مرورگر، را در GitHub منتشر کرده است تا امکان بررسی و ممیزی کد وجود داشته باشد.
یکی از مزیتهای مهم Bitwarden، پشتیبانی از تعداد نامحدودی رمز عبور و دستگاه در پلن رایگان است. این سرویس افزونه مرورگر، اپ موبایل و نرم افزار دسکتاپ دارد و امکان همگامسازی اطلاعات میان دستگاهها را فراهم میکند.
پشتیبانی از Passkey نیز یکی از دلایلی است که Bitwarden میتواند برای کاربرانی که بهتدریج از رمزهای عبور سنتی فاصله میگیرند، گزینه جذابی باشد. افزونه Bitwarden از WebAuthn برای مدیریت Passkeyها بهره میبرد.
بنابراین اگر روی چند کامپیوتر و گوشی کار میکنید، به جای اینکه رمزهای مختلف را در چند مرورگر پراکنده کنید، میتوانید آنها را در یک Password Manager نگهداری کنید.
Vimium
وبگردی بدون لمس موس
Vimium برای همه کاربران ضروری نیست، اما اگر به میانبرهای کیبورد علاقه دارید، احتمالاً خیلی سریع به یکی از افزونههای مورد علاقه شما تبدیل میشود.
Vimium امکان کنترل بخش زیادی از مرورگر را با کیبورد فراهم میکند و ایده اصلی آن از ویرایشگر Vim گرفته شده است. پروژه کاملاً متنباز است و کد آن در GitHub قرار دارد.
به عنوان مثال، کلیدهای J و K برای حرکت به پایین و بالا کاربرد دارند و با H و L میتوان در تاریخچه مرورگر به عقب و جلو رفت. با فشردن X تب فعلی بسته میشود و T یک تب جدید ایجاد میکند.
یکی از کاربردیترین قابلیتها نیز Link Hinting است. با فشردن F ، روی لینکها و عناصر قابل کلیک صفحه حروفی نمایش داده میشود و با وارد کردن ترکیب مربوطه میتوان بدون استفاده از موس روی لینک کلیک کرد.
اگر میانبرها را فراموش کنید، کافی است کلید ? را فشار دهید تا فهرست دستورات Vimium نمایش داده شود. امکان تغییر یا حذف میانبرها نیز وجود دارد.
Consent-O-Matic
خداحافظی با پنجرههای تکراری کوکی
پنجرههای مربوط به رضایت کوکیها یکی از آزاردهندهترین بخشهای وب مدرن هستند. در بسیاری از سایتها، هر بار ورود به صفحه با مجموعهای از گزینههای مربوط به جمعآوری داده مواجه میشوید.
Consent-O-Matic برای خودکار کردن همین فرایند طراحی شده است. این افزونه بر اساس تنظیماتی که کاربر انتخاب میکند، بسیاری از پنجرههای Consent Management Platform یا CMP را شناسایی کرده و گزینههای مناسب را به صورت خودکار اعمال میکند. این پروژه توسط Centre for Advanced Visualization and Interaction در دانشگاه آرهوس توسعه داده شده و متنباز است.
این افزونه با استفاده از مجموعهای از Ruleها تشخیص میدهد که پنجره رضایت یک سایت چگونه کار میکند و سپس اقدامات تعریفشده را روی آن انجام میدهد. کاربران و توسعهدهندگان نیز میتوانند Ruleهای مربوط به سایتهای جدید را به پروژه اضافه کنند.
با این حال، Consent-O-Matic روی تمام سایتها به یک اندازه موفق نیست. حتی در مخزن رسمی پروژه نیز گزارشهایی درباره ناسازگاری با برخی سایتها وجود دارد. بنابراین بهتر است آن را ابزاری برای کاهش تعداد کلیکها و خودکارسازی رضایت بدانید، نه راهکاری که تمام بنرهای کوکی اینترنت را بدون خطا مدیریت میکند.
Tab Session Manager
دیگر نگران بسته شدن تبها نباشید
اگر عادت دارید دهها تب را همزمان باز نگه دارید، Tab Session Manager میتواند یکی از کاربردیترین افزونههای این فهرست باشد.
این افزونه وضعیت پنجرهها و تبهای باز را ذخیره میکند و امکان بازگرداندن آنها را در آینده فراهم میسازد. علاوه بر ذخیره دستی، قابلیت ذخیره خودکار نیز دارد و میتوان Sessionها را با نام و Tag سازماندهی کرد.
فرض کنید برای یک پروژه تحقیقاتی ۳۰ تب باز کردهاید. به جای اینکه همه آنها را هنگام خاموش کردن کامپیوتر ببندید و بعداً دوباره تکتک باز کنید، میتوانید یک Session ذخیره کنید و بعداً همان مجموعه را بازیابی کنید.
Tab Session Manager امکاناتی مانند Import و Export، پشتیبانی از Tab Group، همگامسازی ابری و Workspace نیز ارائه میکند. نسخه موجود در Chrome Web Store همچنین قابلیت ذخیره خودکار هنگام بسته شدن پنجره و ذخیره دورهای Sessionها را دارد.
این ابزار بهخصوص برای افرادی که بین پروژههای مختلف جابهجا میشوند بسیار مفید است؛ زیرا میتوان برای کار، تحقیق، مطالعه یا پروژههای مختلف Sessionهای جداگانه ایجاد کرد.
Dark Reader
حالت تاریک برای تقریباً تمام سایتها
بسیاری از کاربران حالت تاریک را در سیستمعامل و مرورگر فعال میکنند، اما مشکل زمانی شروع میشود که یک سایت از Dark Mode پشتیبانی نکند. در این شرایط Dark Reader میتواند ظاهر بسیاری از صفحات وب را به حالت تاریک تغییر دهد.
Dark Reader یک افزونه متنباز است که میتواند فیلتر تاریک را روی سایتها اعمال کند و تنظیماتی برای Brightness و Contrast و Sepia و Grayscale در اختیار کاربر قرار میدهد.
یکی از نقاط قوت آن، امکان تنظیم جداگانه برای هر سایت است. بنابراین اگر ظاهر یک سایت با تنظیمات پیشفرض مناسب نبود، میتوان تنظیمات همان سایت را تغییر داد یا آن را از فهرست اعمال فیلتر خارج کرد.
Dark Reader همچنین برای کار شبانه مناسب است، زیرا میتوان روشنایی و کنتراست صفحات را متناسب با محیط تنظیم کرد. البته «حالت تاریک» همیشه به معنای کاهش قطعی خستگی چشم نیست و تجربه کاربران بسته به نمایشگر، نور محیط و شرایط استفاده متفاوت خواهد بود.
چرا این افزونهها را روی سیستم جدید نصب کنیم؟
هر کدام از این افزونهها یک نیاز متفاوت را پوشش میدهند:
- DuckDuckGo Search & Tracker Protection: افزایش حریم خصوصی و کاهش ردیابی هنگام وبگردی
- Bitwarden: مدیریت امن رمزهای عبور و Passkeyها
- Vimium: کنترل مرورگر با کیبورد
- Consent-O-Matic: خودکار کردن بسیاری از پنجرههای رضایت کوکی
- Tab Session Manager: ذخیره و بازیابی مجموعه تبها
- Dark Reader: فعال کردن ظاهر تاریک برای سایتهایی که Dark Mode ندارند
نکته مهم این است که نباید صرفاً به دلیل متنباز بودن، هر افزونهای را بدون بررسی نصب کرد. حتی پروژههای متنباز نیز ممکن است باگ داشته باشند، توسعه آنها متوقف شود یا در برخی سایتها رفتار نامناسبی نشان دهند. بهتر است افزونهها را از فروشگاه رسمی مرورگر یا مخزن رسمی پروژه دریافت کنید و پیش از نصب، مجوزهای درخواستی، آخرین زمان بهروزرسانی، تعداد کاربران و وضعیت توسعه پروژه را بررسی کنید.
در میان این شش گزینه، اگر هدف اصلی امنیت و حریم خصوصی باشد، Bitwarden و DuckDuckGo انتخابهای مهمتری هستند؛ برای افزایش بهرهوری نیز Vimium و Tab Session Manager ارزش امتحان کردن دارند. Dark Reader و Consent-O-Matic هم بیشتر برای بهبود تجربه روزمره وبگردی کاربرد دارند.
سیارهی آیتی