بسیاری از کاربران هنگام ورود به و روتر با آدرس‌هایی مانند 192.168.1.1 روبه‌رو می‌شوند و تصور می‌کنند تمام آدرس‌های IP خصوصی با 192.168 شروع می‌شوند. در واقع، این فقط یکی از سه محدوده اصلی آدرس‌های خصوصی IPv4 است. دو محدوده دیگر با 10 و 172.16 شروع می‌شوند و در شبکه‌های خانگی، سازمانی، VPN و ماشین‌های مجازی کاربرد دارند.

شناخت این محدوده‌ها به شما کمک می‌کند مشکلات شبکه را بهتر تشخیص دهید، تفاوت آدرس خصوصی و عمومی را بفهمید و هنگام تنظیم و روتر یا راه‌اندازی Docker با تداخل آدرس‌های IP کمتری روبه‌رو شوید.

در رابط کاربری One UI 9 سامسونگ، قابلیتی به نام AI Network Guard امکان قطع دسترسی برنامه‌های انتخاب‌شده به اینترنت را فراهم می‌کند. با استفاده از این ویژگی می‌توانید دسترسی یک برنامه را هم از طریق وای‌فای و هم از طریق اینترنت سیم‌کارت مسدود کنید؛ بدون اینکه اتصال اینترنت کل گوشی قطع شود.

این قابلیت برای افرادی مفید است که می‌خواهند مصرف اینترنت را کاهش دهند، حواس‌پرتی ناشی از شبکه‌های اجتماعی را کنترل کنند یا جلوی نمایش برخی تبلیغات درون برنامه‌ها و بازی‌ها را بگیرند. برای استفاده از آن به نصب فایروال جداگانه نیاز ندارید؛ البته دسترسی به این قابلیت به پشتیبانی نسخه One UI و مدل گوشی گلکسی بستگی دارد.

کند بودن اینترنت همیشه به این معنی نیست که باید هزینه بیشتری برای خرید بسته یا ارتقای سرویس پرداخت کنید. گاهی مشکل از مودم و روتر، محل قرارگیری دستگاه، شلوغی شبکه یا حتی یک کابل شبکه قدیمی است. با چند بررسی ساده می‌توانید علت کاهش سرعت اینترنت را پیدا کنید و در بسیاری از موارد، بدون پرداخت هزینه اضافی، عملکرد شبکه خانگی خود را بهبود دهید.

سیستم‌های مش وای‌فای راهکار ساده‌ای برای از بین بردن نقاط کور شبکه بی‌سیم هستند؛ اما با افزایش تعداد گره‌ها، هزینه خرید تجهیزات نیز بیشتر می‌شود. اگر خانه بزرگی دارید یا می‌خواهید شبکه‌ای پایدار و قابل توسعه بسازید، استفاده از اکسس پوینت‌های مستقل در کنار روتر و سوئیچ شبکه می‌تواند انتخاب بهتری باشد. این روش به کمی برنامه‌ریزی نیاز دارد، اما در صورت استفاده از کابل شبکه، کنترل بیشتری روی پوشش وای‌فای و عملکرد شبکه خواهید داشت.

اگر با وجود داشتن اینترنت پرسرعت، وای‌فای خانه گاهی کند می‌شود یا هنگام تماس تصویری و بازی آنلاین با افزایش ناگهانی پینگ مواجه می‌شوید، همیشه مشکل از سرعت سرویس اینترنت یا قدیمی بودن مودم نیست. در بسیاری از خانه‌ها مخصوصاً آپارتمان‌های پرتراکم، شبکه‌های وای‌فای اطراف روی همان کانال‌هایی کار می‌کنند که روتر شما استفاده می‌کند و همین موضوع می‌تواند باعث شلوغی و ناپایداری اتصال شود.

یک راه ساده برای بررسی این وضعیت، استفاده از برنامه Wi-Fi Analyzer و مشاهده کانال‌های شلوغ اطراف است. با این کار می‌توانید ببینید روترهای اطراف روی چه کانال‌هایی فعال هستند و در صورت نیاز کانال مناسب‌تری را برای روتر خود انتخاب کنید. البته تغییر کانال همیشه بهترین راه‌حل نیست و بهتر است قبل از تغییر تنظیمات، وضعیت واقعی شبکه را بررسی کنید.

اختلال در شبکه خانگی همیشه به معنی خراب بودن اینترنت یا مشکل در سرویس‌دهنده اینترنت نیست. گاهی سرعت دانلود و آپلود کاملاً طبیعی است اما باز شدن سایت‌ها با مکث‌های عجیب همراه می‌شود یا بعضی صفحات چند ثانیه دیرتر از حد انتظار بارگذاری می‌شوند. در چنین شرایطی DNS یکی از بخش‌هایی است که ارزش بررسی دارد.

DNS یا Domain Name System وظیفه دارد نام‌هایی مانند google.com را به آدرس‌های IP تبدیل کند تا دستگاه بتواند سرور مقصد را پیدا کند. این فرایند معمولاً بسیار سریع است و به همین دلیل ممکن است کاربر اصلاً متوجه آن نشود. با این حال اگر DNS به‌درستی کار نکند یا مسیر پردازش درخواست‌ها دچار تأخیر شود، اثر آن می‌تواند در باز شدن صفحات وب کاملاً محسوس باشد.

در سال‌های اخیر استفاده از DNS رمزگذاری‌شده مانند DNS over HTTPS یا DoH و DNS over TLS یا DoT برای افزایش حریم خصوصی رایج‌تر شده است. این فناوری‌ها مانع از مشاهده مستقیم محتوای درخواست‌های DNS توسط بسیاری از ناظران میان‌راهی می‌شوند. RFCهای مربوط به DoH و DoT نیز هدف اصلی این فناوری‌ها را افزایش حریم خصوصی و کاهش امکان شنود یا دستکاری درخواست‌های DNS عنوان می‌کنند.

اما رمزگذاری DNS همیشه به معنی افزایش سرعت نیست. در بعضی شبکه‌ها و به‌خصوص روی برخی مودمهای خانگی ضعیف، نحوه پیاده‌سازی DNS رمزگذاری‌شده می‌تواند باعث افزایش تأخیر یا مصرف منابع شود.

چرا تماس تصویری با وجود سرعت بالای اینترنت قطع و وصل می‌شود؟

اگر تماس تصویری در گوگل میت، زوم یا سایر برنامه‌ها مرتب فریز می‌شود اما تست سرعت اینترنت عدد خوبی نشان می‌دهد، مشکل لزوماً کمبود سرعت نیست. تماس تصویری بیشتر از سرعت خام به پایداری اتصال، تأخیر و نوسان تأخیر (Jitter) وابسته است. حتی گوگل نیز توصیه می‌کند برای بررسی کیفیت تماس، پایداری سرعت و تأخیر را در طول زمان بررسی کنید.

تماس تصویری معمولاً پهنای باند بسیار زیادی نمی‌خواهد. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که دانلود سنگین، آپلود عکس یا ویدیو و فعالیت سایر دستگاه‌ها باعث پر شدن صف بسته‌ها در روتر شوند. در این وضعیت ممکن است تست سرعت همچنان مناسب باشد اما بسته‌های مربوط به تماس تصویری با تأخیر به مقصد برسند.

مودم فقط وظیفه انتقال اینترنت را ندارد و بسیاری از قابلیت‌های نرم‌افزاری آن از پردازنده دستگاه استفاده می‌کنند. فعال بودن هم‌زمان چند قابلیت سنگین می‌تواند باعث افزایش مصرف CPU و کاهش سرعت پردازش ترافیک شود.

اگر مودم شما با وجود سرعت اینترنت مناسب عملکرد ضعیفی دارد، بررسی تنظیمات زیر می‌تواند مفید باشد. البته تأثیر هر قابلیت به مدل مودم، قدرت پردازنده و سرعت اینترنت بستگی دارد.

پاورلاین یا Powerline Adapter یکی از راهکارهای ایجاد اتصال شبکه در خانه بدون کشیدن کابل شبکه در تمام مسیر است. این فناوری از سیم‌کشی برق ساختمان به‌عنوان مسیر انتقال داده استفاده می‌کند و می‌تواند اتصال شبکه را از یک اتاق به اتاق دیگر منتقل کند. به همین دلیل اگر روتر در یک اتاق قرار دارد و تلویزیون هوشمند یا کامپیوتر در اتاقی دورتر است، می‌توان بدون تخریب دیوار یا عبور دادن کابل از راهرو از آداپتورهای پاورلاین استفاده کرد.

روش کار ساده است: یک آداپتور پاورلاین با کابل Ethernet به روتر متصل می‌شود و آداپتور دوم در اتاق مقصد به پریز برق وصل می‌شود. سپس دستگاه مقصد مانند تلویزیون، کنسول بازی یا کامپیوتر با کابل شبکه به آداپتور دوم متصل خواهد شد. در نتیجه داده از روتر وارد آداپتور اول می‌شود و از طریق سیم‌کشی برق به آداپتور دوم می‌رسد.

اگر تماس‌های اینترنتی شما مرتب قطع می‌شوند یا صدا یک‌طرفه می‌شود، یکی از تنظیمات کمتر شناخته‌شده مودم که ارزش بررسی دارد SIP ALG است. این قابلیت برای مدیریت ترافیک تماس‌های مبتنی بر SIP و عبور بهتر آن‌ها از NAT طراحی شده، اما در بعضی شبکه‌ها می‌تواند باعث اختلال در تماس شود.

البته یک نکته مهم وجود دارد: SIP ALG علت عمومی قطع شدن تماس‌های Zoom یا Google Meet نیست. بسیاری از تماس‌های معمول این سرویس‌ها از سازوکارهای دیگری استفاده می‌کنند؛ به عنوان مثال Google Meet از WebRTC استفاده می‌کند و Zoom نیز برای کلاینت‌های معمولی مجموعه‌ای از ارتباطات و پورت‌های اختصاصی خود را دارد. SIP ALG بیشتر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که از تلفن VoIP یا تجهیزات و سرویس‌های مبتنی بر SIP استفاده می‌کنید.

اگر سرویس اینترنت شما سرعتی نزدیک به ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه ارائه می‌دهد اما لپ‌تاپ روی Wi-Fi فقط حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ مگابیت بر ثانیه دریافت می‌کند، الزاماً مشکل از مودم یا روتر نیست. بعضی تنظیمات کارت شبکه در ویندوز می‌توانند روی نحوه مدیریت اتصال بی‌سیم تأثیر بگذارند.

در یک آزمایش، سرعت اتصال Wi-Fi ابتدا به‌طور میانگین حدود ۳۳۰ مگابیت بر ثانیه بود و پس از تغییر چند تنظیم در ویندوز، در بعضی تست‌ها به ۷۳۰ مگابیت بر ثانیه و حتی برای مدت کوتاهی به ۱ گیگابیت بر ثانیه رسید. البته این اعداد برای همه سیستم‌ها یکسان نخواهند بود و نتیجه به کارت شبکه، روتر، فاصله، شلوغی کانال و درایور Wi-Fi بستگی دارد.

مایکروسافت نیز در راهنمای عیب‌یابی Wi-Fi پیشنهاد می‌کند تنظیمات مدیریت انرژی کارت شبکه بررسی شود و در صورت وجود گزینه مربوطه، امکان خاموش شدن کارت شبکه برای صرفه‌جویی در انرژی غیرفعال شود.

با سیاره‌ی آی‌تی همراه باشید تا ۴ مورد از مهم‌ترین تنظیمات اینترنت و شبکه در ویندوز که موجب افت سرعت می‌شود را بررسی کنیم.

افزونه‌های مرورگر گاهی به دلیل سطح دسترسی گسترده، مصرف منابع یا نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی، شهرت چندان خوبی ندارند. با این حال، متن‌باز بودن یک افزونه می‌تواند شفافیت بیشتری درباره نحوه عملکرد آن ایجاد کند؛ زیرا کد برنامه در دسترس عموم قرار دارد و امکان بررسی و مشارکت جامعه توسعه‌دهندگان وجود دارد.

البته متن‌باز بودن به‌تنهایی به معنای بی‌خطر بودن یک افزونه نیست. بهتر است تعداد کاربران، سابقه توسعه، مجوزهای درخواستی، به‌روزرسانی‌ها و مخزن کد آن نیز بررسی شود. افزونه‌های معرفی‌شده در این مقاله، هر کدام یک مشکل مشخص را حل می‌کنند؛ از افزایش حریم خصوصی گرفته تا مدیریت رمزهای عبور، کنترل تب‌ها و استفاده از وب با کیبورد.

با سیاره‌ی آی‌تی همراه باشید تا ۶ مورد از افزونه‌های مفید و کاربردی و البته متن‌باز گوگل کروم را بررسی کنیم.