بسیاری از کاربران هنگام ورود به تنظیمات مودم و روتر با آدرس‌هایی مانند 192.168.1.1 روبه‌رو می‌شوند و تصور می‌کنند تمام آدرس‌های IP خصوصی با 192.168 شروع می‌شوند. در واقع، این فقط یکی از سه محدوده اصلی آدرس‌های خصوصی IPv4 است. دو محدوده دیگر با 10 و 172.16 شروع می‌شوند و در شبکه‌های خانگی، سازمانی، VPN و ماشین‌های مجازی کاربرد دارند.
شناخت این محدوده‌ها به شما کمک می‌کند مشکلات شبکه را بهتر تشخیص دهید، تفاوت آدرس خصوصی و عمومی را بفهمید و هنگام تنظیم مودم و روتر یا راه‌اندازی Docker با تداخل آدرس‌های IP کمتری روبه‌رو شوید.
سه محدوده آدرس IP خصوصی در IPv4 کدام‌اند؟
طبق استاندارد RFC 1918، سه محدوده برای استفاده در شبکه‌های خصوصی IPv4 در نظر گرفته شده است. این آدرس‌ها در شبکه‌های داخلی قابل استفاده مجدد هستند و برای ارتباط مستقیم در اینترنت عمومی مسیریابی نمی‌شوند. به همین دلیل، ممکن است دو شبکه کاملاً مستقل از یک آدرس خصوصی یکسان استفاده کنند، بدون اینکه مشکلی ایجاد شود.
| محدوده خصوصی | اولین آدرس | آخرین آدرس | تعداد کل آدرس‌ها |
|---|---|---|---|
| 10.0.0.0/8 | 10.0.0.0 | 10.255.255.255 | ۱۶٬۷۷۷٬۲۱۶ |
| 172.16.0.0/12 | 172.16.0.0 | 172.31.255.255 | ۱٬۰۴۸٬۵۷۶ |
| 192.168.0.0/16 | 192.168.0.0 | 192.168.255.255 | ۶۵٬۵۳۶ |
عدد بعد از علامت / در نمایش CIDR مشخص می‌کند چند بیت ابتدایی برای تعیین محدوده شبکه در نظر گرفته شده است. هرچه این عدد کوچک‌تر باشد، محدوده آدرس‌ها بزرگ‌تر است. به همین دلیل، محدوده 10.0.0.0/8 بسیار بزرگ‌تر از محدوده 192.168.0.0/16 است.
چرا آدرس‌های 192.168 در شبکه‌های خانگی رایج‌اند؟
بسیاری از مودم‌ها و روترهای خانگی به‌صورت پیش‌فرض از آدرس‌هایی مانند 192.168.0.1 یا 192.168.1.1 استفاده می‌کنند. همین موضوع باعث شده این محدوده برای کاربران آشناتر باشد؛ اما هیچ قانونی وجود ندارد که شبکه خانگی حتماً از آن استفاده کند. روتر خانگی می‌تواند از محدوده‌های خصوصی دیگر نیز استفاده کند.
برای مشاهده آدرس IP داخلی در ویندوز، پنجره Run را با کلیدهای Win + R باز کنید و عبارت cmd را وارد کنید. سپس دستور ipconfig را اجرا کنید. آدرس IPv4 و Default Gateway اطلاعات مفیدی درباره آدرس دستگاه و روتر در اختیار شما می‌گذارند.
تفاوت محدوده‌های 10 و 172 با آدرس‌های 192.168 چیست؟
محدوده 10.0.0.0/8 بیشترین تعداد آدرس خصوصی را در اختیار شبکه قرار می‌دهد و برای شبکه‌های بزرگ، زیرساخت‌های سازمانی، محیط‌های ابری و VPNها مناسب است. با این حال، استفاده از آن به شرکت‌ها محدود نیست و کاربران خانگی نیز می‌توانند آن را روی روتر خود تنظیم کنند.
محدوده 192.168.0.0/16 کوچک‌تر است و به همین دلیل در شبکه‌های خانگی متداول شده است. محدوده 172.16.0.0/12 نیز اندازه‌ای بین این دو دارد؛ اما هنگام تشخیص آدرس خصوصی باید به مرز دقیق آن توجه کنید.
آیا تمام آدرس‌های IP که با 172 شروع می‌شوند خصوصی هستند؟
خیر. فقط آدرس‌های واقع در محدوده 172.16.0.0 تا 172.31.255.255 در این دسته قرار می‌گیرند. به عنوان مثال، آدرس 172.20.5.8 خصوصی است، اما 172.32.5.8 جزو محدوده خصوصی تعریف‌شده در RFC 1918 نیست.
این تفاوت هنگام بررسی تنظیمات VPN یا شبکه‌های مجازی اهمیت دارد. اگر هر آدرسی را که با 172 شروع می‌شود خصوصی فرض کنید، ممکن است علت واقعی یک مشکل ارتباطی را اشتباه تشخیص دهید.
چرا Docker و VPNها از آدرس‌های خصوصی استفاده می‌کنند؟
Docker برای ارتباط میان کانتینرها می‌تواند شبکه‌های مجازی بسازد و به آن‌ها آدرس‌های خصوصی اختصاص دهد. بعضی از این شبکه‌ها از محدوده‌های 172.x.x.x استفاده می‌کنند؛ بنابراین، ممکن است آدرس یک کانتینر با آدرس شبکه خانگی یا شبکه VPN تداخل پیدا کند.
VPNها نیز معمولاً برای ارتباط با شبکه سازمانی از آدرس‌های خصوصی استفاده می‌کنند. اگر محدوده شبکه مقصد با شبکه محلی شما یکسان باشد، سیستم ممکن است نتواند تشخیص دهد ترافیک را از مسیر محلی ارسال کند یا از تونل VPN. انتخاب محدوده‌های غیرتکراری هنگام طراحی شبکه، احتمال بروز این مشکل را کاهش می‌دهد.
تفاوت IP خصوصی با IP عمومی و آدرس‌های خاص شبکه
تمام آدرس‌هایی که برای دسترسی مستقیم از اینترنت عمومی استفاده نمی‌شوند، لزوماً IP خصوصی نیستند. IPv4 محدوده‌های ویژه دیگری هم دارد که هرکدام برای هدف مشخصی تعریف شده‌اند. تشخیص این آدرس‌ها می‌تواند به پیدا کردن علت اختلال شبکه کمک کند.
آدرس 100.64 برای CGNAT چیست؟
محدوده 100.64.0.0/10 برای استفاده مشترک در زیرساخت اپراتورها تعریف شده است. شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت می‌توانند از این آدرس‌ها در شبکه داخلی خود استفاده کنند تا چندین مشترک از طریق سازوکار CGNAT به آدرس‌های عمومی محدود دسترسی داشته باشند.
اگر آدرس WAN مودم شما بین 100.64.0.0 و 100.127.255.255 قرار داشته باشد، احتمال استفاده از CGNAT وجود دارد. در چنین شرایطی، ممکن است راه‌اندازی بعضی سرویس‌های ورودی یا انتقال پورت با محدودیت مواجه شود. برای اطمینان، آدرس WAN مودم را با آدرس عمومی مشاهده‌شده در اینترنت مقایسه کنید؛ متفاوت بودن آن‌ها می‌تواند نشانه وجود NAT در شبکه بالادستی باشد.
آدرس‌های 169.254 و 127.0.0.1 چه کاربردی دارند؟
آدرس‌های 169.254.0.0/16 برای ارتباط محلی در یک شبکه استفاده می‌شوند. اگر دستگاه نتواند پیکربندی معمول IPv4 را از DHCP دریافت کند، ممکن است به‌صورت خودکار آدرسی از این محدوده برای خود انتخاب کند. مشاهده چنین آدرسی در ویندوز می‌تواند نشانه‌ای از مشکل ارتباط با روتر یا سرور DHCP باشد.
در مقابل، محدوده 127.0.0.0/8 برای Loopback در نظر گرفته شده است. آدرس شناخته‌شده 127.0.0.1 به همان دستگاه اشاره می‌کند و برای آزمایش سرویس‌های محلی کاربرد دارد؛ این آدرس، IP دستگاه در شبکه خانگی نیست.
آدرس‌های محلی IPv6 چه تفاوتی با IPv4 دارند؟
در IPv6 نیز محدوده‌ای برای آدرس‌های محلی منحصربه‌فرد با عنوان Unique Local Address تعریف شده است. این محدوده با پیشوند fc00::/7 مشخص می‌شود و آدرس‌های دارای پیشوند fd در شبکه‌های محلی کاربرد دارند. این آدرس‌ها برای ارتباط در شبکه‌های داخلی در نظر گرفته شده‌اند و مانند آدرس‌های عمومی IPv6 برای مسیریابی سراسری طراحی نشده‌اند.
بنابراین، نباید آدرس‌های محلی IPv6 را صرفاً نسخه‌ای دیگر از 192.168.x.x بدانید؛ ساختار آدرس‌دهی و شیوه تقسیم‌بندی شبکه در IPv6 متفاوت است.
سیاره‌ی آی‌تی