ساخت اولین نرم‌افزار می‌تواند از چند مسیر شروع شود؛ از طراحی سایت و برنامه‌های تحت وب گرفته تا توسعه اپلیکیشن اندروید و نرم‌افزارهای دسکتاپ. اگر تازه برنامه‌نویسی را شروع کرده‌اید، انتخاب مسیری که هزینه و پیچیدگی کمتری داشته باشد، کمک می‌کند زودتر نتیجه بگیرید و مهارت‌های لازم را به دست آورید. برای بسیاری از افراد مبتدی، توسعه وب نقطه شروع مناسبی است؛ زیرا می‌توان با ابزارهای نسبتاً سبک کار را آغاز کرد و بعداً سراغ ساخت اپلیکیشن‌های موبایل یا دسکتاپ رفت.
چرا شروع برنامه‌نویسی با توسعه وب ساده‌تر است؟
برای شروع توسعه وب معمولاً به یک ویرایشگر کد، مرورگر و زمان کافی برای یادگیری اصول برنامه‌نویسی نیاز دارید. ابزارهایی مانند Visual Studio Code به شما اجازه می‌دهند کد بنویسید و نتیجه را مستقیماً در مرورگر مشاهده کنید. در ابتدای مسیر، حتی می‌توانید بدون راه‌اندازی سرور پیچیده یا خرید تجهیزات خاص، یک صفحه وب ساده بسازید.
توسعه وب همچنین امکان یادگیری تدریجی را فراهم می‌کند. ابتدا با HTML برای ساختار صفحه و CSS برای ظاهر آن آشنا می‌شوید و سپس JavaScript را برای افزودن تعامل یاد می‌گیرید. پس از تسلط بر این مفاهیم، می‌توانید به سراغ فریم‌ورک‌ها، پایگاه داده و برنامه‌نویسی سمت سرور بروید.
تفاوت نیازهای سخت‌افزاری توسعه وب و ساخت اپلیکیشن
یکی از تفاوت‌های مهم توسعه وب با برنامه‌نویسی اپلیکیشن، ابزارهایی است که برای نوشتن و آزمایش کد به کار می‌روند. برای پروژه‌های ابتدایی وب، یک رایانه معمولی که بتواند مرورگر و ویرایشگر کد را هم‌زمان اجرا کند، اغلب کافی است. با بزرگ‌تر شدن پروژه ممکن است به ابزارهای بیشتر یا محیط توسعه سمت سرور نیاز پیدا کنید، اما شروع کار الزاماً به سخت‌افزار قدرتمند وابسته نیست.
در مقابل، محیط‌های توسعه بومی موبایل می‌توانند منابع بیشتری مصرف کنند؛ به‌خصوص زمانی که شبیه‌ساز دستگاه را هم اجرا می‌کنید. بر اساس نیازمندی‌های رسمی فعلی، برای اجرای Android Studio حداقل ۸ گیگابایت رم و برای اجرای هم‌زمان آن با شبیه‌ساز حداقل ۱۶ گیگابایت رم در نظر گرفته شده است. مقدار پیشنهادی برای کارهای سنگین‌تر ۳۲ گیگابایت رم است.
چرا Android Studio به رایانه قوی‌تری نیاز دارد؟
Android Studio ابزار اصلی توسعه بسیاری از اپلیکیشن‌های اندرویدی است. این محیط امکاناتی مانند ویرایش کد، ساخت پروژه، بررسی خطاها و اجرای برنامه در شبیه‌ساز را ارائه می‌دهد. همین امکانات باعث می‌شوند اجرای آن، به‌ویژه همراه با شبیه‌ساز، حافظه و فضای ذخیره‌سازی بیشتری مصرف کند.
اگر رایانه ضعیفی دارید، می‌توانید برای آزمایش برنامه از یک گوشی اندرویدی واقعی استفاده کنید و در صورت امکان، از اجرای هم‌زمان چند ابزار سنگین خودداری کنید. البته نیازمندی‌های دقیق به سیستم‌عامل، اندازه پروژه و ابزارهای مورد استفاده بستگی دارد.
برای ساخت اپلیکیشن آیفون به چه ابزارهایی نیاز دارید؟
برای توسعه بومی اپلیکیشن‌های آیفون معمولاً از Xcode استفاده می‌شود؛ محیط توسعه اپل که ابزارهای نوشتن کد، ساخت و آزمایش برنامه را در اختیار توسعه‌دهنده قرار می‌دهد. برای کار با این محیط به یک مک سازگار نیاز دارید. این محدودیت ممکن است برای افرادی که رایانه ویندوزی دارند، هزینه شروع کار را افزایش دهد.
در مقابل، برای یادگیری توسعه وب می‌توانید از ویندوز، لینوکس یا مک استفاده کنید. بنابراین اگر هنوز درباره مسیر آینده خود تصمیم نگرفته‌اید، وب گزینه انعطاف‌پذیرتری برای شروع است.
انتشار اپلیکیشن موبایل و دسکتاپ چه مراحلی دارد؟
نوشتن کد تنها بخشی از فرایند ساخت نرم‌افزار است. پس از توسعه باید برنامه را آزمایش کنید، نسخه قابل انتشار بسازید و آن را به دست کاربران برسانید. بسته به سیستم‌عامل و روش انتشار، ممکن است لازم باشد حساب توسعه‌دهنده بسازید، الزامات فروشگاه را رعایت کنید و مراحل بررسی یا تأیید را پشت سر بگذارید.
برای انتشار عمومی اپلیکیشن‌های اندرویدی در گوگل پلی، حساب‌های شخصی توسعه‌دهنده‌ای که پس از ۱۳ نوامبر ۲۰۲۳ ساخته شده‌اند، باید پیش از درخواست دسترسی انتشار عمومی، آزمون بسته‌ای را با حداقل ۱۲ آزمایش‌کننده که به‌مدت پیوسته ۱۴ روز عضو آزمون باشند، تکمیل کنند.
در اکوسیستم اپل، عضویت Apple Developer Program برای انتشار رسمی برنامه‌ها از طریق App Store لازم است و هزینه استاندارد آن سالانه ۹۹ دلار آمریکا است. در ویندوز نیز انتشار فایل اجرایی به‌معنای بی‌نیازی از اعتمادسازی و هشدارهای امنیتی نیست؛ ممکن است کاربران هنگام اجرای فایل با هشدارهای امنیتی روبه‌رو شوند.
انتشار یک وب‌سایت ساده چگونه انجام می‌شود؟
برای یک وب‌سایت ایستا، فرایند انتشار می‌تواند بسیار ساده باشد. پس از آماده کردن فایل‌های HTML و CSS و JavaScript، می‌توانید پروژه را روی سرویسی مانند GitHub Pages منتشر کنید و لینک آن را برای دیگران بفرستید. کاربران برای مشاهده سایت نیازی به نصب یک فایل اجرایی یا مراجعه به فروشگاه اپلیکیشن ندارند.
البته این سادگی به معنی رایگان بودن همه پروژه‌های وب نیست. وب‌سایت‌هایی که به سرور، پایگاه داده، ورود کاربران یا پردازش‌های سنگین نیاز دارند، ممکن است هزینه میزبانی و نگهداری داشته باشند. سرویس‌های میزبانی رایگان هم معمولاً محدودیت‌هایی در منابع، امکانات یا میزان استفاده دارند.
هزینه انتشار برنامه‌های اندروید و آیفون
پیش از انتخاب مسیر توسعه، هزینه‌های انتشار را هم در نظر بگیرید. این هزینه‌ها ممکن است شامل عضویت در برنامه توسعه‌دهندگان، تجهیزات لازم برای آزمایش، تهیه گواهی‌ها یا استفاده از سرویس‌های آنلاین باشد. هزینه نهایی به پلتفرم، کشور محل فعالیت و روش توزیع برنامه بستگی دارد.
در توسعه وب می‌توانید نمونه اولیه را ابتدا به‌صورت محلی اجرا کنید و سپس از یک سرویس میزبانی مناسب استفاده کنید. به همین دلیل، شروع یک پروژه ساده وب معمولاً هزینه کمتری دارد؛ هرچند پروژه‌های بزرگ و پرترافیک ممکن است هزینه قابل توجهی برای سرور و زیرساخت داشته باشند.
آیا مهارت‌های توسعه وب در ساخت اپلیکیشن هم کاربرد دارند؟
یادگیری توسعه وب به معنی کنار گذاشتن مسیر ساخت اپلیکیشن نیست. بسیاری از مفاهیم برنامه‌نویسی، طراحی رابط کاربری، مدیریت داده و ارتباط با سرور در پروژه‌های مختلف مشترک‌اند. اگر یک وب‌سایت یا برنامه تحت وب به سرور متصل باشد، اپلیکیشن موبایل نیز می‌تواند از همان سرور و رابط‌های برنامه‌نویسی یا API استفاده کند؛ بنابراین لازم نیست همه بخش‌های سیستم را از ابتدا دوباره بسازید.
همچنین ابزارهایی وجود دارند که با تکیه بر فناوری‌های وب، ساخت برنامه‌های دسکتاپ یا موبایل را امکان‌پذیر می‌کنند. برای مثال، Electron به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد با JavaScript و HTML و CSS برنامه‌های دسکتاپ چندسکویی بسازند. ابزارهای دیگری مانند Capacitor نیز می‌توانند برای بسته‌بندی برنامه‌های وب در قالب اپلیکیشن‌های موبایل به کار بروند.
تبدیل پروژه وب به نرم‌افزار دسکتاپ یا موبایل
اگر با HTML و CSS و JavaScript آشنا باشید، می‌توانید بعداً ابزارهایی را یاد بگیرید که از این فناوری‌ها برای ساخت نرم‌افزارهای دسکتاپ یا موبایل استفاده می‌کنند. Electron برای ساخت برنامه‌های دسکتاپ در سیستم‌عامل‌های مختلف کاربرد دارد و راهکارهایی مانند Capacitor می‌توانند برنامه‌های وب را در قالب اپلیکیشن موبایل اجرا کنند.
با این حال، استفاده از فناوری مشترک به معنی یکسان بودن همه نسخه‌ها نیست. برنامه موبایل ممکن است به دسترسی‌هایی مانند دوربین، موقعیت مکانی یا اعلان‌ها نیاز داشته باشد و نسخه دسکتاپ هم ممکن است به قابلیت‌های ویژه سیستم‌عامل وابسته باشد. به همین دلیل، در کنار مهارت‌های وب باید مفاهیم و محدودیت‌های پلتفرم مقصد را نیز یاد بگیرید.
برای شروع برنامه‌نویسی کدام مسیر بهتر است؟
اگر هنوز تجربه‌ای در برنامه‌نویسی ندارید و نمی‌دانید در آینده وب‌سایت، اپلیکیشن موبایل یا نرم‌افزار دسکتاپ خواهید ساخت، توسعه وب انتخاب مناسبی برای شروع است. می‌توانید با ابزارهای ساده کار را آغاز کنید، نتیجه را سریع ببینید و به‌تدریج مهارت‌های خود را گسترش دهید.
اما اگر از همین حالا هدف مشخصی دارید، انتخاب مستقیم مسیر تخصصی هم منطقی است. برای ساخت اپلیکیشن اندروید می‌توانید Kotlin و Android Studio را یاد بگیرید. برای توسعه بومی آیفون باید با ابزارها و فناوری‌های اپل آشنا شوید و برای برنامه‌های دسکتاپ نیز زبان‌ها و چارچوب‌های متناسب با سیستم‌عامل مقصد را بررسی کنید.
در نهایت، بهترین مسیر به هدف، امکانات رایانه و علاقه شما بستگی دارد. برای بسیاری از مبتدیان، شروع با توسعه وب راهی کم‌هزینه و انعطاف‌پذیر است؛ مسیری که مهارت‌های آن بعداً نیز در توسعه اپلیکیشن‌های موبایل و دسکتاپ کاربرد خواهد داشت.
سیاره‌ی آی‌تی