اگرچه پارتیشن‌بندی در گذشته برای جدا کردن فایل‌های ویندوز و اطلاعات شخصی بسیار رایج بود، امروز در بسیاری از کامپیوترها الزام چندانی ندارد. ظرفیت بالاتر SSDها و امکان استفاده از چند درایو فیزیکی و همچنین ابزارهای مدیریت فضای ذخیره‌سازی در ویندوز باعث شده روش‌های ساده‌تری برای مدیریت اطلاعات وجود داشته باشد.

با این حال، حذف پارتیشن‌بندی از همه سیستم‌ها تصمیم درستی نیست. اگر نیاز مشخصی مثل نصب چند سیستم‌عامل یا جداسازی محیط کاری دارید، پارتیشن‌بندی همچنان کاربرد دارد. مسئله اصلی این است که برای یک کامپیوتر معمولی، آیا ایجاد چند پارتیشن واقعاً مزیتی ایجاد می‌کند یا فقط مدیریت فضای ذخیره‌سازی را پیچیده‌تر می‌کند؟

اگر برای هر کار کوچک یک نرم‌افزار جداگانه روی کامپیوتر نصب کنید، بعد از مدتی تعداد زیادی برنامه خواهید داشت که بعضی از آنها شاید فقط چند بار استفاده شوند. بسیاری از کارهای روزمره مانند تبدیل فایل، فشرده‌سازی تصویر، تغییر اندازه عکس، ویرایش متن یا ادغام PDF را می‌توان مستقیماً در مرورگر انجام داد.

ابزارهای تحت وب در سال‌های اخیر کاربرد بیشتری پیدا کرده‌اند و بعضی از آنها حتی بدون نصب نرم‌افزار یا ایجاد حساب کاربری کار می‌کنند. در برخی سرویس‌ها نیز پردازش فایل داخل خود مرورگر انجام می‌شود و فایل برای پردازش به سرور ارسال نمی‌شود.

اجرای فناوری‌های اختصاصی کارت‌های گرافیک انویدیا روی سخت‌افزارهای AMD معمولاً کار ساده‌ای نیست، اما پروژه‌ای جدید با نام DLSS-NR on AMD تلاش کرده است قابلیت Neural Rendering مربوط به DLSS 5 را روی برخی کارت‌های Radeon اجرا کند. این پروژه در مدت کوتاهی چندین به‌روزرسانی دریافت کرده و عملکرد آن نسبت به نسخه‌های ابتدایی به شکل محسوسی بهتر شده است.

DLSS 5 فناوری جدید انویدیا برای پردازش عصبی تصویر است که برخلاف نسخه‌های قدیمی‌تر DLSS فقط روی بازسازی تصویر تمرکز نمی‌کند. در این فناوری از یک مدل عصبی برای ایجاد ظاهر واقع‌گرایانه‌تر نور و متریال استفاده می‌شود. انویدیا این روش را 3D-Guided Neural Rendering نامیده و اجرای رسمی آن را برای کارت‌های GeForce RTX 50 Series در نظر گرفته است.

تبدیل فایل صوتی جلسه، مصاحبه، کلاس یا یادداشت صوتی به متن دیگر الزاماً به سرویس‌های آنلاین نیاز ندارد. با استفاده از Whisper می‌توان فرایند تبدیل صدا به متن را روی خود کامپیوتر انجام داد و فایل صوتی را برای پردازش به یک سرویس ابری ارسال نکرد. این روش به‌خصوص برای فایل‌هایی که حاوی اطلاعات کاری، شخصی یا محرمانه هستند، کاربردی است.

Whisper یک مدل تشخیص گفتار از OpenAI است که از زبان‌های مختلف پشتیبانی می‌کند و علاوه بر تبدیل گفتار به متن، امکان ترجمه گفتار به انگلیسی را نیز دارد. نسخه‌های مختلف این مدل از مدل بسیار سبک Tiny تا مدل‌های بزرگ‌تر عرضه شده‌اند و انتخاب مدل مستقیماً روی سرعت، مصرف حافظه و کیفیت خروجی تأثیر می‌گذارد.

PowerToys Workspaces یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای رایگان مایکروسافت برای مدیریت محیط دسکتاپ ویندوز است. اگر هر روز چند برنامه مشخص را باز می‌کنید و مجبور هستید پنجره‌ها را دوباره در جای مناسب قرار دهید، این قابلیت می‌تواند کل چیدمان را ذخیره کند و بعداً با یک کلیک همان محیط را دوباره بسازد. Workspaces علاوه بر برنامه‌ها، محل قرارگیری و اندازه پنجره‌ها را نیز ذخیره می‌کند.

اگر در ویندوز فایلی را اشتباهی حذف کنید یا نسخه‌ی جدید یک فایل مهم را جایگزین نسخه‌ی قبلی کنید، همیشه کار به نرم‌افزارهای بازیابی اطلاعات نمی‌رسد. قابلیت File History در ویندوز می‌تواند نسخه‌های قبلی فایل‌ها و پوشه‌های مشخص را روی یک درایو دیگر ذخیره کند تا در صورت حذف یا تغییر ناخواسته، امکان بازگردانی آن‌ها وجود داشته باشد. مایکروسافت نیز File History را برای محافظت از فایل‌های شخصی و بازیابی نسخه‌های قبلی آن‌ها معرفی کرده است.

در ویندوز ۱۱ قابلیتی به نام Delivery Optimization وجود دارد که برای دریافت سریع‌تر بروزرسانی‌ها و برخی برنامه‌های مایکروسافت طراحی شده است. این قابلیت می‌تواند بخش‌هایی از فایل‌های بروزرسانی را از کامپیوترهای دیگر دریافت کند و در شرایطی نیز بخشی از داده‌های دریافت‌شده را با دستگاه‌های دیگر به اشتراک بگذارد. مایکروسافت می‌گوید این قابلیت به فایل‌های شخصی، پوشه‌ها یا اسناد کاربر دسترسی ندارد و فقط محتوای مرتبط با بروزرسانی‌ها و برنامه‌های پشتیبانی‌شده را مدیریت می‌کند.

نکته مهم این است که اشتراک‌گذاری اینترنتی با اشتراک‌گذاری داخل شبکه محلی یکسان نیست. در حالت پیش‌فرض Windows Client، حالت LAN برای Delivery Optimization استفاده می‌شود و ارتباط همتا‌به‌همتا در شبکه محلی را فعال می‌کند. حالت مربوط به دستگاه‌های اینترنتی تنظیم جداگانه‌ای دارد.

جک ۳.۵ میلی‌متری فقط برای اتصال هدفون نیست. بسته به سخت‌افزار و درایور کامپیوتر می‌توان از آن برای خروجی صدای آنالوگ، اتصال سیستم صوتی، ضبط صدا و حتی در بعضی مادربوردها برای خروجی دیجیتال اپتیکال استفاده کرد.

البته همه این قابلیت‌ها در هر کامپیوتر یا لپ‌تاپی وجود ندارند. نوع چیپ صوتی، مادربورد، درایور و نوع جک تعیین می‌کند که کدام قابلیت‌ها در دسترس باشند. در لپ‌تاپ‌ها نیز جک ترکیبی هدفون و میکروفون معمولاً محدودیت‌های بیشتری دارد.

اگر یک مودم یا روتر قدیمی یا فعلی در خانه دارید که به درگاه USB مجهز است، ممکن است بدون خرید NAS بتوانید از آن برای اشتراک‌گذاری فایل در شبکه استفاده کنید. بسیاری از مودم یا روترها می‌توانند یک هارد اکسترنال یا فلش USB را شناسایی کنند و فایل‌های موجود روی آن را در اختیار کامپیوترها و گوشی‌های متصل به شبکه قرار دهند. بسته به مدل مودم یا روتر، این قابلیت ممکن است با نام‌هایی مانند USB Storage Sharing یا Samba یا SMB یا Network Storage یا ReadySHARE دیده شود.

البته وجود درگاه USB به‌تنهایی کافی نیست. مودم یا روتر باید از اشتراک‌گذاری فایل روی شبکه پشتیبانی کند و سیستم‌عامل یا Firmware آن نیز باید فایل‌سیستم هارد را بشناسد. بنابراین بهتر است قبل از خرید تجهیزات جدید، مشخصات مودم یا روتر فعلی را بررسی کنید.

اگر بعد از نصب یا راه‌اندازی ویندوز ۱۱ با پیشنهادهای مکرر برای تکمیل تنظیمات، محتوای پیشنهادی، ویجت‌ها یا Copilot مواجه می‌شوید، بخشی از این موارد را می‌توان از تنظیمات خود سیستم‌عامل کنترل کرد. بعضی گزینه‌ها نیز با توجه به نسخه و بروزرسانی ویندوز ۱۱ ممکن است نام یا محل متفاوتی داشته باشند.

در ادامه مهم‌ترین تنظیماتی را بررسی می‌کنیم که برای خلوت‌تر کردن محیط ویندوز ۱۱ کاربرد دارند.

اگر اسلات‌های M.2 مادربورد شما پر شده‌اند یا قیمت SSDهای NVMe برایتان مناسب نیست، لازم نیست حتماً مادربورد را تعویض کنید. در بیشتر کامپیوترهای دسکتاپ چند درگاه SATA بلااستفاده وجود دارد که می‌توان از آن‌ها برای اضافه کردن SSD یا هارددیسک استفاده کرد.

SATA III با وجود قدیمی‌تر بودن نسبت به NVMe همچنان برای افزایش فضای ذخیره‌سازی کاربردی است. این استاندارد حداکثر سرعت انتقال اسمی ۶ گیگابیت بر ثانیه دارد و SSDهای SATA معمولاً در عمل به حدود ۵۵۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسند.

ویندوز فقط به نرم‌افزارهای تجاری و اشتراکی محدود نیست. تعداد زیادی برنامه رایگان و متن‌باز وجود دارند که برای کارهایی مانند ویرایش اسناد، جست‌وجوی سریع فایل‌ها، مدیریت کلیپ‌بورد، خودکارسازی کارهای تکراری، مدیریت رمزهای عبور، گرفتن اسکرین‌شات و تهیه نسخه پشتیبان امکانات کاملی ارائه می‌کنند.

در ادامه ۱۰ ابزار کاربردی را معرفی می‌کنیم که هرکدام بخش مشخصی از نیازهای روزمره ویندوز را پوشش می‌دهند.