اگر قصد مهاجرت از ویندوز به لینوکس را دارید، یکی از محیط‌های دسکتاپی که ارزش شناختن دارد GNOME است. گنوم برخلاف محیط‌هایی که تلاش می‌کنند ظاهر ویندوز را تقلید کنند، رابط کاربری متفاوتی دارد و استفاده از فضای کاری، جست‌وجوی سریع و نمای کلی برنامه‌ها را محور تجربه کاربری قرار می‌دهد.

GNOME یک محیط دسکتاپ متن‌باز برای لینوکس است و امروزه در توزیع‌هایی مانند فدورا و اوبونتو استفاده می‌شود. در نسخه‌های جدید نیز امکاناتی مانند مقیاس‌بندی کسری نمایشگر، بهبود پشتیبانی از نمایشگرهای با تراکم پیکسلی بالا و قابلیت‌های بهتر مدیریت نمایشگر توسعه پیدا کرده‌اند.

گیمپ یکی از ابزارهای قدرتمند و رایگان برای ویرایش عکس است و برای بسیاری از کارهای روزمره می‌تواند بدون نیاز به نرم‌افزارهای تجاری کافی باشد. اگر در شروع کار با GIMP مدام روش انجام یک کار را با فتوشاپ مقایسه کنید، محیط برنامه ممکن است پیچیده به نظر برسد؛ اما شناخت چند ابزار اصلی می‌تواند بخش بزرگی از کارهای روزمره ویرایش تصویر را پوشش دهد.

نسخه‌های جدید GIMP نیز امکانات بیشتری برای ویرایش غیرمخرب فیلترها و مدیریت چند لایه ارائه کرده‌اند. در GIMP 3.0 بسیاری از فیلترهای پرکاربرد را می‌توان پس از اعمال دوباره ویرایش کرد و چند لایه را هم‌زمان انتخاب و مدیریت کرد.

اگر بیشتر کارهای روزانه در اکسل را با موس انجام می‌دهید، یادگیری چند میانبر پرکاربرد می‌تواند زمان زیادی از کار با جدول‌ها و داده‌ها کم کند. میانبرها برای جابه‌جایی بین سلول‌ها، انتخاب محدوده‌ها، ویرایش داده‌ها، فرمول‌نویسی، قالب‌بندی و مدیریت فایل کاربرد دارند. مایکروسافت نیز مجموعه گسترده‌ای از میانبرهای اکسل را برای نسخه‌های مختلف Excel ارائه کرده است.

در ادامه مهم‌ترین میانبرهای اکسل برای ویندوز را به شکل دسته‌بندی‌شده می‌بینید. این میانبرها بر اساس کاربرد روزمره انتخاب شده‌اند تا لازم نباشد تعداد زیادی کلید ترکیبی را حفظ کنید.

Qwen 3.8 27B یکی از مدل‌های جدید خانواده Qwen است که توجه زیادی را در اجرای لوکال مدل‌های زبانی جلب کرده است. مهم‌ترین ویژگی این نسخه، ارائه یک مدل ۲۷ میلیارد پارامتری است که برخلاف مدل‌های بسیار بزرگ ابری می‌تواند با کوانتایز مناسب روی سخت‌افزارهای مصرفی اجرا شود. نسخه ۲۷B در حال حاضر در Ollama نیز ارائه شده و از ورودی متن و تصویر پشتیبانی می‌کند.

در آزمایش‌های مختلف روی سخت‌افزارهای مصرفی، Qwen 3.8 27B برای برنامه‌نویسی، کارهای عامل‌محور و پردازش درخواست‌های طولانی عملکرد قابل توجهی نشان داده است. با این حال، نتیجه واقعی به کوانتایز، مقدار VRAM، اندازه Context و نرم‌افزار اجرای مدل وابسته است و نمی‌توان عملکرد یک سیستم را مستقیماً به سیستم دیگر تعمیم داد.

قابلیت Search Indexing یا ایندکس جستجو در ویندوز یکی از فرایندهای پس‌زمینه‌ای است که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود. ویندوز با ایندکس کردن نام فایل‌ها، مسیرها و در برخی موارد محتوای فایل‌ها یک فهرست ایجاد می‌کند تا هنگام جستجو مجبور نباشد همه فایل‌ها را از ابتدا بررسی کند. به همین دلیل جستجوی فایل‌ها و برنامه‌ها معمولاً سریع‌تر انجام می‌شود.

در مقابل، ایجاد و به‌روزرسانی این فهرست کاملاً بدون هزینه نیست. ویندوز هنگام ایجاد یا تغییر فایل‌ها اطلاعات ایندکس را به‌روزرسانی می‌کند و این کار می‌تواند در برخی سیستم‌ها باعث مصرف CPU و حافظه یا فعالیت دیسک شود. شدت این مصرف به تعداد فایل‌ها، محل‌های تحت ایندکس و نوع سیستم بستگی دارد.

کند شدن کامپیوتر همیشه به معنی خراب شدن قطعات نیست. پر شدن حافظه، برنامه‌های زیاد هنگام راه‌اندازی، آپدیت نکردن ویندوز، درایورهای مشکل‌دار و نصب نرم‌افزارهای نامطمئن از رایج‌ترین عواملی هستند که می‌توانند عملکرد سیستم را کاهش دهند. بسیاری از این مشکلات بدون تعویض قطعه و تنها با چند تنظیم ساده برطرف می‌شوند.

اگر از خانه کار می‌کنید، احتمالاً پیش از شروع هر جلسه آنلاین نگران صدای فن کامپیوتر، صدای کیبورد، رفت‌وآمد افراد یا سروصدای محیط هستید. حتی اگر میکروفون لپ‌تاپ یا هدست شما کیفیت قابل قبولی داشته باشد، صدای محیط می‌تواند باعث شود صدای شما غیرحرفه‌ای و نامفهوم به نظر برسد.

خرید یک میکروفون یا هدست گران‌قیمت تنها راه حل این مشکل نیست. NVIDIA Broadcast با استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند نویزهای مزاحم را از صدای میکروفون حذف کند و هم‌زمان قابلیت‌هایی برای بهبود تصویر وبکم ارائه دهد. این برنامه روی سیستم‌های مجهز به کارت‌های گرافیک RTX اجرا می‌شود و پردازش افکت‌های هوش مصنوعی را به صورت محلی انجام می‌دهد.

وقتی ویندوز به‌تدریج کند می‌شود، معمولاً SSD آخرین قطعه‌ای است که مورد بررسی قرار می‌گیرد. بیشتر کاربران ابتدا Task Manager را باز می‌کنند تا ببینند کدام برنامه پردازنده یا رم را تحت فشار قرار داده است و سپس فهرست برنامه‌های Startup یا آخرین به‌روزرسانی ویندوز را بررسی می‌کنند. در چنین شرایطی، مشکلات مربوط به فضای ذخیره‌سازی معمولاً در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند.

با این حال، اگر SSD دچار مشکل شده باشد، این رویکرد می‌تواند زمان زیادی را هدر بدهد. هارددیسک‌های مکانیکی گاهی پیش از خرابی کامل با صداهای غیرعادی هشدار می‌دهند، اما SSD ممکن است بدون هیچ صدای قابل تشخیصی همچنان ویندوز را اجرا کند و برنامه‌ها را باز کند. در این حالت، مشکلاتی مانند هنگ کردن، کندی ناگهانی و خطاهای مربوط به فایل‌ها می‌توانند بسیار شبیه مشکلات عادی ویندوز به نظر برسند.

در ادامه با پنج نشانه مهم آشنا می‌شوید که می‌توانند نشان دهند مشکل از SSD است و صرفاً با یک کندی معمولی ویندوز مواجه نیستید.

Fast Startup معمولاً یکی از اولین قابلیت‌هایی است که هنگام نگرانی درباره فرسودگی SSD به آن اشاره می‌شود. دلیلش هم مشخص است؛ ویندوز برای این قابلیت از فایل hiberfil.sys استفاده می‌کند که ممکن است چندین گیگابایت از فضای درایو را اشغال کند. هنگام خاموش کردن سیستم، ویندوز ابتدا نشست کاربر را می‌بندد و سپس وضعیت کرنل و درایورهای بارگذاری‌شده را در این فایل ذخیره می‌کند تا بوت بعدی سریع‌تر انجام شود.

با این حال، بزرگ بودن hiberfil.sys به این معنی نیست که Fast Startup بیشترین میزان نوشتن را روی SSD ایجاد می‌کند. فعالیت‌هایی مانند Hibernate کامل، ایندکس‌سازی گسترده فایل‌ها، نصب آپدیت‌های ویندوز، همگام‌سازی حجم زیادی از فایل‌های OneDrive و استفاده سنگین از فایل پیجینگ می‌توانند در شرایط خاص حجم بسیار بیشتری از عملیات نوشتن را به SSD تحمیل کنند.

در نتیجه، اگر هدف کاهش نوشتن روی SSD و بررسی علت فعالیت بالای دیسک است، بهتر است قبل از غیرفعال کردن Fast Startup سراغ این فرایندها بروید.

اگر سرویس اینترنت شما سرعتی نزدیک به ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه ارائه می‌دهد اما لپ‌تاپ روی Wi-Fi فقط حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ مگابیت بر ثانیه دریافت می‌کند، الزاماً مشکل از مودم یا روتر نیست. بعضی تنظیمات کارت شبکه در ویندوز می‌توانند روی نحوه مدیریت اتصال بی‌سیم تأثیر بگذارند.

در یک آزمایش، سرعت اتصال Wi-Fi ابتدا به‌طور میانگین حدود ۳۳۰ مگابیت بر ثانیه بود و پس از تغییر چند تنظیم در ویندوز، در بعضی تست‌ها به ۷۳۰ مگابیت بر ثانیه و حتی برای مدت کوتاهی به ۱ گیگابیت بر ثانیه رسید. البته این اعداد برای همه سیستم‌ها یکسان نخواهند بود و نتیجه به کارت شبکه، روتر، فاصله، شلوغی کانال و درایور Wi-Fi بستگی دارد.

مایکروسافت نیز در راهنمای عیب‌یابی Wi-Fi پیشنهاد می‌کند تنظیمات مدیریت انرژی کارت شبکه بررسی شود و در صورت وجود گزینه مربوطه، امکان خاموش شدن کارت شبکه برای صرفه‌جویی در انرژی غیرفعال شود.

با سیاره‌ی آی‌تی همراه باشید تا ۴ مورد از مهم‌ترین تنظیمات اینترنت و شبکه در ویندوز که موجب افت سرعت می‌شود را بررسی کنیم.

مجموعه Microsoft Sysinternals یکی از ارزشمندترین مجموعه ابزارها برای مدیریت، بررسی و عیب‌یابی ویندوز است. این مجموعه ده‌ها ابزار تخصصی در اختیار کاربران قرار می‌دهد که هرکدام برای بررسی بخشی از سیستم‌عامل طراحی شده‌اند؛ از پردازش‌ها و سرویس‌های در حال اجرا گرفته تا برنامه‌هایی که همراه با ویندوز اجرا می‌شوند و نحوه مصرف حافظه RAM.

بسیاری از این ابزارها بیشتر برای مدیران سیستم و کاربران حرفه‌ای طراحی شده‌اند و احتمالاً یک کاربر عادی هرگز به بعضی از آن‌ها نیاز پیدا نمی‌کند. با این حال، چند ابزار وجود دارند که حتی برای کاربران معمولی نیز بسیار کاربردی هستند و می‌توانند هنگام کند شدن سیستم، مصرف غیرعادی منابع یا اجرای برنامه‌های ناخواسته، اطلاعاتی ارائه دهند که ابزارهای داخلی ویندوز در اختیار کاربر نمی‌گذارند.

در میان ابزارهای مختلف Sysinternals و Process Explorer و Autoruns و RAMMap سه گزینه‌ای هستند که ارزش نگه داشتن روی هر رایانه مجهز به ویندوز را دارند.

بیشتر کاربران پورت‌های USB را بخشی از زیرساخت کامپیوتر می‌دانند که قرار نیست توجه چندانی به آن داشته باشند. دستگاهی را وصل می‌کنید، کار می‌کند و احتمالاً تا زمانی که یک وسیله دیگر در ویندوز شناسایی نشود، حتی به تعداد پورت‌های USB فکر نمی‌کنید.

اما USB محدودیت‌هایی دارد که ممکن است در استفاده عادی چندان مشخص نباشند. این محدودیت‌ها فقط به تعداد فیزیکی پورت‌های روی مادربورد مربوط نمی‌شوند و ترکیبی از ساختار USB، هاب‌ها، کنترلرها، توان مصرفی و منابع سخت‌افزاری سیستم می‌تواند تعیین کند کامپیوتر در عمل چند دستگاه را مدیریت می‌کند.